2
Definities van soorten
vegetariërs
-
Lacto-vegetarisme: de meest
voorkomende vorm; een vorm van vegetarisme
waarbij men wel melkprodukten, maar geen eieren
gebruikt. Voor de productie van eieren worden
veel mannetjeskuikens met de shredder
vernietigd. Men moet goed letten op de
eiwitinname: granen, bonen, noten en kaas. De
meeste vegetariërs in India en in het
Middellandse Zeegebied.
-
Vedisch-vegetarisme: geen vlees,
vis, ei, ui, knoflook, champignons, koffie,
zwarte thee en chocolade [Vedisch: alles
aangaande de geestelijke kennis van de Veda's en
literatuur in navolging ervan (Upanishad's,
Purâna's, Itihasa's)].
-
Ovo-vegetarisme: een vorm van
vegetarisme waarbij men wel eieren, maar geen
melkproducten gebruikt.
-
Lacto-ovo-vegetarisme: een vorm
van vegetarisme waarbij men zowel melkproducten
als eieren gebruikt.
-
Vis-vegetarisme: men eet als een
lactovegetariër, maar dan ook vis, in feite
zijn dit geen echte vegetariërs omdat ze
dus gewoon koudbloedige dieren wel
eten.
-
Veganisme: een vorm van
vegetarisme waarbij geen enkele vorm van
dierlijk voedsel wordt gegeten en ook geen
leerproducten worden gebruikt. Deze mensen
moeten goed denken aan hun vitamine B12 en
plastic of linnen schoenen dragen. Moeten
lijnzaadolie nuttigen voor hun essentiële
vetzuren.
-
Flexitariër of parttime vegetariër:
de vegetariër die ook vlees eet. Kookt
minimaal vier keer per week een vegetarische
maaltijd, niet uit principe, maar omdat het
gezond zou zijn. De Hollandse reden om vlees te
laten staan heeft minder met gezondheid, en meer
met het milieu en dierenwelzijn te maken. Als
buiten de deur gegeten wordt kiest men
gemakshalve voor een vleesgerecht. 'Met de
hoeveelheid water die nodig is om een biefstuk
te produceren kan je 1300 keer douchen.
Eén keer per week geen vlees eten
betekent dat er twee hele dieren per jaar minder
worden geslacht. Japanse wetenschappers
berekenden dat één kilogram
rundvlees net zoveel energie verbruikt als drie
uur autorijden, terwijl thuis alle lichten
blijven branden.' Vegetariërs wegen over
het algemeen minder, hun cholesterol daalt
aanzienlijk, diabetespatiënten kunnen toe
met minder medicijnen en vegetariërs leven
ruim 3,5 jaar langer dan niet-vegetariërs.
'Principieel geen vlees eten is voor veel mensen
gewoon te moeilijk. Flexitariër zijn is een
goed alternatief.' (bron: Volkskrant 21-10-07).
- Alleen
fruit: is de meest extreme vorm van
vegetarisme. Mensen die enkel fruit eten
respecteren niet alleen het leven van dieren,
maar ook van bomen en planten. Daarom eten ze
(in het meest extreme geval) slechts fruit en
noten, omdat de boom of plant daarbij in leven
blijft en fruit en noten zijn bedoeld als
voedsel. Deze mensen moeten voedingssupplementen
gebruiken om geen tekorten te krijgen want
alleen fruit is te eenzijdig. In de natuur
worden chimpansees b.v. die alleen fruit en
bladeren eten na een paar dagen agressief en
doden ze een andere aap om die op te eten voor
hun eiwitten en vitaminen. Mensen hebben vrijwel
dezelfde spijsvertering als de apen. Gorillas
die zuiver plantaardig zijn b.v. moeten de hele
dag maar dooreten en aan stenen likken e.d. om
toch nog hun noodzakelijke mineralen en andere
voedingsstoffen bij elkaar te krijgen.
3
Diepere betekenis
De meeste
vegetariërs zijn mensen die begrepen hebben
dat we om bij te dragen aan een meer vreedzame
samenleving eerst het probleem van het geweld in
onszelf moeten oplossen. Het is daarom niet
verbazingwekkend dat duizenden mensen van
verschillende levenswandel op zoek naar de
waarheid vegetariër geworden zijn.
Vegetariër zijn is een essentiële stap
in de richting van een betere samenleving, en
mensen die de moeite nemen om over de voordelen
ervan na te denken, bevinden zich in het
gezelschap van grote persoonlijkheden als
Pythagoras, Socrates, Plato, Clemens van
Alexandrië, Boeddha, Leonardo da Vinci,
Koning Âs'oka (273 BC-232 BC), Jezus
Christus, Mohammed, S'ri Caitanya
Mahâprabhu, Montaigne, John Milton, Thomas
Moore, Isaac Newton, Voltaire, Benjamin
Franklin, Jean Jacques Rousseau, Henry David
Thoreau, Leo Tolstoy, George Bernard Shaw,
Bhagavân S'ri Sathya Sai Baba, A.C.
Bhaktivedanta Swami Prabhupâda (zie ook
Prabhupâda en de franse priester over
vegetarisme - "slaughterhouses
must be stopped"),
Bhagwan Shree Rajneesh, Albert Einstein,
Rabindranath Tagore, Mahatma Gandhi, Henriette
Roland Holst, Albert Schweitzer, Wouter J. Bos,
Rudolf Steiner en vele anderen.
Planten
zijn de enige levende wezens in staat hun eigen
voedsel voort te brengen.
4
Argumenten om vegetariër te
worden
- Het
wereldvoedselprobleem: het voedsel dat
nu gebruikt wordt voor de groei van dieren
(lees: de vleesproductie) kan efficiënter
aangewend worden om de honger te bestrijden. Een
dier eet vele malen meer voedsel dan het via de
slacht uiteindelijk zal opleveren. Men kan dus
vegetariër worden uit solidariteit met de
hongerende medemens.
- De
zorg voor het milieu (lucht, bodem,
water): voor de productie van
plantaardig voedsel is minder landbouwgrond
nodig dan voor vleesproductie. Het mestoverschot
(ammoniak) en de gebruikte medicijnen belasten
het milieu.
-
Medeleven met dieren: dit motief
kan voortkomen uit een afkeer van de
bio-industrie of bezwaar tegen het doden van
dieren.
-
Religieuze of spirituele redenen:
mededogen met alle levende wezens als basis voor
gelijkheid, vrede en geestelijke gezondheid.
Volgens de gouden regel doet men een ander wezen
niet aan wat men niet zelf wil ondergaan. Het
belang van de ander als dat van jezelf te
herkennen is de basis voor de verbondenheid, het
mededogen en de naastenliefde in God. De basis
ervoor stamt uit de vedische cultuur waarin
ahimsa de basis vormt voor de verzaking (yama)
in de yogafilosofie. Later drong dit o.a. door
in de christelijke kloosterregel van Benedictus.
Vegetarisme vormt de spirituele basis van alle
grote wereldreligies. Monnikken van alle
religies beoefenen het als een basisprincipe in
spirituele zelfrealisatie. Het vormt een
basisvoorwaarde voor stabiliteit in geestelijke
vereniging; alleen door geweldloosheid
(mededogen), niets verwonden en onschadelijk
zijn te bereiken en al het onnodig destructieve
en onrechtvaardige af te wijzen is er
veiligheid, zekerheid en voorspoed mogelijk in
het individuele en sociale leven (zie verder
hieronder over religies apart). Deze uitleg
leidt tot een vegetarisch dieet.
-
Redenen van menselijke gezondheid:
sommige studies beweren dat
vegetariërs gezonder zijn en langer leven
dan vleeseters. Andere studies weerleggen dit.
Ook zijn er studies die erop wijzen dat de
consumptie van vis en gevogelte gezonder is dan
die van wild, rund- en varkensvlees. Er zijn ook
studies die bewijzen dat vegetariërs minder
kans hebben op sommige vormen van kanker (soms
zelfs tot 50% minder kans) en hartklachten. Ook
verlaagt een vegetarisch dieet de kans op
galstenen, nierstenen en osteoporose.
- De
smaak: sommige mensen hebben een afkeer
van vlees of kunnen de smaak ervan niet
verdragen.
Why
be Vegetarian?
If
you want to survive the tomorrow
...
5
Gezondheid en Voeding
Kan een
vegetarisch dieet de gezondheid verbeteren of
herstellen? Voorstanders van het vegetariër
zijn hebben al jarenlang "ja" op deze vraag
geantwoord, maar men kreeg in eerste instantie
maar weinig steun van de wetenschap. Nu hebben
medische onderzoekers echter bewezen dat er
verband bestaat tussen het eten van vlees en
dodelijke ziekten als hartkwalen en kanker.
Sindsdien wordt het vegetariër zijn met
andere ogen bekeken. 1)
Vanaf de jaren
zestig hadden wetenschappers al het vermoeden
dat een op vlees gebaseerd dieet op een of
andere manier verband hield met de ontwikkeling
van arteriosclerose (aderverkalking) en
hartziekten. In 1961 stond er in het Journal of
the American Medical Association dat: "Negentig
tot zevenennegentig procent van de hartziekten
voorkomen kan worden door een vegetarisch
dieet." 2)
Sinds die tijd
hebben verscheidene wetenschappelijke studies
aangetoond dat het eten van vlees, nà het
gebruik van alcohol en tabak, de voornaamste
doodsoorzaak is in West-Europa, de Verenigde
Staten, Australië en andere welvarende
gebieden in de wereld. 3)
Het menselijk
lichaam is niet in staat de zeer grote
hoeveelheid dierlijk vet en cholesterol te
verwerken. 4)
Een
opiniepeiling onder 214 wetenschappers die in
drieëntwintig landen onderzoek deden op het
gebied van arteriosclerose (aderverkalking),
liet zien dat ze bijna unaniem van mening waren
dat er een verband bestaat tussen het dieet, het
cholesterolgehalte en hartziekten.
5)
Dr. Ir. R.J.J.
Hermus, wetenschappelijk medewerker aan de
Landbouw Hogeschool in Wageningen en adviseur
van de Hartstichting, verklaarde in dit verband:
"Wij zijn het er als voedingsdeskundigen nu
langzamerhand unaniem over eens, dat een min of
meer vegetarische leefwijze het enige en beste
cholesterolverlagende dieet is. En minder
cholesterol in het bloedserum betekent minder
kans op vaatvernauwing en het gevreesde
hartinfarct. Een vegetarische voedingswijze zou
ons dus na korte tijd al van welvaartsziekte
nummer één kunnen afhelpen."
6)
Ook hebben
wetenschappers aan de Universiteit van Milaan en
het Academisch ziekenhuis van Maggiore
aangetoond, dat plantaardige eiwitten goed zijn
om het cholesterolgehalte laag te houden. In een
verslag in het Engelse medische tijdschrift
The Lancet concludeert D.C.R. Sirtori, dat
"mensen die een dusdanig hoog cholesterolgehalte
hebben dat het hartkwalen zou kunnen
veroorzaken, beslist baat kunnen hebben bij een
dieet waarvan de eiwitten uitsluitend afkomstig
zijn uit groenten." 7)
Hoe zit het
dan met kanker? Wetenschappelijk onderzoek van
de laatste twintig jaar wijst duidelijk op een
verband tussen het eten van vlees en kanker van
de dikke darm, de endeldarm, de baarmoeder en de
borst. Deze vormen van kanker komen veel minder
voor bij mensen die nauwelijks of geen vlees
eten, zoals de Japanners (die weer meer frequent
andere vormen van kanker als slokdarmkanker
krijgen door gerookte vis en alcohol) en
Indiërs. Deze vormen van kanker komen
echter veel voor onder bevolkingsgroepen die een
grote hoeveelheid vlees eten. 8)
Een ander
artikel in The Lancet deelt ons mee:
"Mensen met een relatief groot aantal gevallen
van darmkanker, leven over het algemeen op een
dieet dat veel vet en dierlijke eiwitten bevat.
Mensen die in gebieden wonen waar het aantal
gevallen kleiner is, leven echter op een dieet
dat grotendeels vegetarisch is, met weinig vet
of dierlijke producten." 9)
Rollo Russel
zegt in zijn Notes on the Causation of Cancer:
"Ik heb ontdekt dat negentien van de
vijfentwintig landen waar veel vlees gegeten
wordt een hoog kankercijfer hadden en maar
één een laag cijfer. Van de
vijfendertig landen waar weinig of geen vlees
gegeten werd, had er niet één een
hoog cijfer."
Waarom lijken
vleeseters veel vatbaarder te zijn voor dit
soort ziekten? Een algemene reden die door
biologen en voedingsdeskundigen gegeven wordt,
is dat het darmkanaal van de mens gewoon niet
geschikt is om vlees te verteren. Vleesetende
dieren hebben een kort darmgestel (zo'n driemaal
de lichaamslengte), zodat ze het ontbindende,
gifproducerende vlees snel uit het lichaam
kunnen werken. Aangezien plantaardig voedsel
veel minder snel rot dan vlees, hebben
planteneters een darmgestel van minstens zesmaal
de lengte van hun lichaam. De mens heeft een
lang darmgestel, zoals een herbivoor. Als hij
vlees eet, kunnen de gifstoffen de nieren dus
overbelasten, wat tot jicht, artritis,
rheumatisme, kanker en vele andere ziekten kan
leiden. 10)
Daarnaast zijn
er nog de chemicaliën die aan het vlees
worden toegevoegd. Zodra een dier geslacht is,
begint het vlees te rotten en na enige dagen
krijgt het een ziekelijke, grijsgroene kleur. De
vleesindustrie verbergt dit door allerlei
nitraten, nitrieten en andere
conserveringsmiddelen aan het vlees toe te
voegen, zodat het een "aantrekkelijke" rode
kleur krijgt. Onderzoek heeft echter aangetoond
dat veel van deze conserveringsmiddelen
kankerverwekkend zijn. 11)
Wat de zaak
verergert is de enorme hoeveelheid
chemicaliën die aan het slachtvee gevoerd
wordt. Gary en Steven Null wijzen ons in hun
boek Poisons in Your Body op feiten waardoor men
zich nog wel eens zou bedenken, voordat er weer
biefstuk of speklap wordt gekocht. "De dieren
worden in leven gehouden en vetgemest door een
voortdurende toediening van verschillende
kalmeringsmiddelen, antibiotica, hormonen en nog
zo'n 2700 andere medicijnen. Deze behandeling
begint al voor de geboorte en gaat door tot lang
na de dood van het dier. Hoewel deze medicijnen
nog steeds in het vlees aanwezig zijn als u het
eet, verlangt de wet niet dat ze op de
verpakking worden vermeld."
Het is vanwege
dit soort bevindingen dat de American National
Academy of Sciences in 1983 heeft vastgesteld,
dat mensen de meeste vormen van kanker zouden
kunnen voorkomen door minder vlees te eten en
meer groenten en granen. 12)
Is het menselijk lichaam er dan niet op gebouwd
om vlees te eten? Hebben we dan geen dierlijke
eiwitten nodig? Het antwoord op beide vragen is
"nee". Hoewel antropologen en historici zeggen
dat de mens historisch gezien een omnivoor
(alleseter, zowel plantaardig als dierlijk
voedsel) is, laat onze anatomische uitrusting -
gebit en spijsverteringssysteem een voorkeur
zien voor een vleesloos dieet. De American
Dietetic Association heeft vastgesteld dat "het
grootste deel van de mensheid voor het grootste
deel van de geschiedenis op een vegetarisch of
overwegend vegetarisch dieet heeft geleefd."
Sinds die tijd heeft het lichaam van de mens
zich niet aangepast aan het eten van vlees. De
Zweedse wetenschapper, Karl von Linne,
verklaarde: "Als we de lichaamsbouw van de mens,
zowel inwendig als uitwendig, met die van een
dier vergelijken, dan blijkt dat zijn
natuurlijke voedsel dient te bestaan uit
groenten en vruchten." Het nu volgende schema
vergelijkt de anatomie van de mens met die van
herbivore en carnivore dieren en laat duidelijk
zien dat dit inderdaad het geval is.
Grassen
zijn de enige, grootste bron van rijkdom op
aarde.
Wat het
probleem van de eiwitten betreft kan het
volgende worden gezegd: De dagelijkse
hoeveelheid eiwitten die 20 jaar geleden
officieel aanbevolen werd is gedaald van 150
gram naar 45 gram, de hoeveelheid die op dit
moment geldt. Waarom? Omdat betrouwbaar
wetenschappelijk onderzoek over de gehele wereId
aangetoond heeft dat we helemaal niet zo veel
eiwitten nodig hebben en dat de feitelijke
behoefte niet meer bedraagt dan 30 tot 45 gram
per dag. Het eten van meer eiwitten dan we
dagelijks nodig hebben is niet alleen een
verspilling, maar kan in feite heel schadelijk
zijn voor het lichaam en wordt zelfs gezien als
de oorzaak van ziekten als kanker en hartkwalen.
Om 45 gram eiwit per dag uit uw dieet te halen
hebt u beslist geen vlees nodig; die kunt u uit
een 100% vegetarisch dieet halen, dat bestaat
uit allerlei soorten granen, groenten, bonen,
noten en fruit. Melkprodukten, granen, bonen en
noten zijn stuk voor stuk geconcentreerde
eiwitbronnen. Kaas, pinda's en linzen bevatten
meer eiwitten per 100 gram dan hamburgers,
varkensvlees of biefstuk (zie vitaminentabel).
13)
Toch dachten
voedingsdeskundigen tot voor kort dat alleen
vlees, vis, eieren en melkprodukten volwaardige
eiwitten bezaten (d.w.z. die de acht aminozuren
bevatten die niet in het lichaam geproduceerd
worden), en dat alle plantaardige eiwitten niet
in staat waren volwaardige eiwitten te
verschaffen (omdat er een of meerdere van deze
aminozuren aan ontbreken). Onderzoek aan het Max
Planck Instituut in Duitsland en het Karolinska
Instituut in Zweden heeft echter uitgewezen dat
de meeste soorten groenten, fruit, zaden, noten
en granen gecombineerd in een dieet uitstekende
bronnen voor de lichaamseigen aanmaak van
volwaardige eiwitten zijn. In feite zijn deze
"onvolwaardige" eiwitten gemakkelijker op te
nemen dan de volwaardige eiwitten die in vlees
zitten. Het is bijna onmogelijk om een gebrek
aan eiwitten te krijgen als voldoende gevarieerd
natuurlijk, ongeraffineerd voedsel wordt
genoten. Het plantenrijk is de ware bron van
alle eiwitten. Vegetariërs eten het alleen
"rechtstreeks". 14)
Een teveel aan
volwaardige eiwitten in het dieet vermindert
zelfs de hoeveelheid energie in het lichaam. Aan
de universiteit van Yale heeft men een reeks
vergelijkende proeven gedaan met betrekking tot
dieet en uithoudingsvermogen. Vegetariërs
bleken het twee keer zo goed te doen als
vleeseters. Toen de hoeveelheid eiwitten van de
niet-vegetarische groep met 20% naar beneden
werd gebracht, ging hun prestatievermogen met
33% omhoog. 15)
Bovendien
heeft ook een groot aantal andere onderzoeken
uitgewezen dat een goed uitgebalanceerd
vegetarisch dieet meer energie geeft dan vlees.
Een onderzoek aan de universiteit van Brussel
heeft aangetoond dat vegetariërs
lichamelijke oefeningen twee tot drie keer vaker
konden uitvoeren dan vleeseters zonder erg moe
te worden, en dat de vegetariërs vijf keer
zo snel van hun moeheid herstelden.
'Al
het vlees is gras' - zelfs steenkool en
petroleum is plantenleven uit het
verleden.
6
Biochemie van het filognostisch
dieet
Dat we honger
krijgen van een vegetarisch dieet, en er zelfs
emotionele instabiliteit mee kunnen ervaren,
wordt veroorzaakt door een slechte
samenstelling. Men moet, als men filognostisch
is, d.w.z. van de kennis houdt, bij het dieet
steeds, meer dan bij een vleesmaaltijd, denken
aan voldoende variatie en dosering zodat men
niets tekort komt of teveel krijgt.
D.w.z.:
1) Men moet
denken aan de complementariteit van de
onvolwaardige plantaardige eiwitten, zodat,
gedurende een etmaal (niet persé voor
iedere maaltijd), steeds granen en bonen in
combinatie moeten worden gegeten, zodat het
lichaam voor zijn eigen synthese van
lichaamseigen hoogwaardig eiwit uit die
onvolwaardige eiwitten voldoende bouwstoffen kan
betrekken.
2) Daarnaast
moet men goed denken aan de vitaminen, met name
B12, aanwezig in melkproducten en zeewier. Het
is door een tekort aan deze vitamine, die
verantwoordelijk is voor een goed functionerend
zenuwstelsel, dat men honger kan krijgen (men
kan maximaal een maand zonder).
3) Verder moet
men denken aan zijn essentiële (d.w.z
levensnoodzakelijke, niet zelf aan te maken)
vetzuren, omega drie en zes ("vitamine F"),
nodig o.a. voor de opbouw van het kraakbeen.
Visolie is niet geschikt voor de vegetariër
die geen vis eet. De vegetariër moet dan
iedere dag lijnzaadolie (een à twee
eetlepes door het toetje heen) en/of een stevige
boterham met (vegetarische) kaas per dag
eten.
4) Punt vier
is het ijzer. Aanwezig in witlof, vijgen,
spinazie en broccoli. Zonder afdoende ijzer
krijgt men bloedarmoede.
5) Het element
Selenium tegen ouderdomsverschijnselen en als
anti-oxidant: eet minimaal vier boterhammen per
dag en af en toe wat paranoten die er vol mee
zitten. Denk ook aan caroteen, in wortels
aanwezig, wat goed is voor de ogen.
6) Vitamine D,
aanwezig door zonlicht, echte boter en
margarine. Met de kunstmatige vitamine D in
margarine moet men echter oppassen omdat het
lichaam daar anders op reageert dan op
natuurlijke vitaminen. Men kan in geval van een
overmaat last krijgen van kalkafzettingen door
het hele lichaam en bovendien is uit onderzoek
ook gebleken dat er een verband bestaat met het
afweersysteem, zodat de kunstmatige vitamine D
mogelijk bijdraagt tot ziekten die samenhangen
met chronische ontstekingen zoals MS en artrose.
In het algemeen moet men met kunstmatige
vitaminen (vitaminepillen) oppassen omdat een
teveel van sommige vitaminen een giftige werking
kan hebben.
7) Een half
bord groente per dag en drie stuks fruit,
iedereen weet het, de helft vergeet het. Het is
waar. Vitamine C en andere elementen houden
lichaam en geest gezond. Een tekort geeft o.a.
depressies en kan ziekten tot gevolg hebben. Op
zee kreeg men vroeger b.v. scheurbuik door een
tekort aan vitamine C.
8) Eet weinig
of geen geraffineerde suiker. Suiker is slecht
voor de tanden en het hele organisme en leidt
tot vetzucht, hartkwalen, vaatziekten, en
diabetes. Regelmatig een dag vasten, enkel sap
en melk drinkend, eens in de veertien dagen, is
bevorderlijk voor de gezondheid en verlengt de
levensduur. Een natuurlijke regelmaat naar zon
en maan geeft de best garantie om in de cultuur
geconditioneerde slechte gewoonten te
doorbreken. Het is goed voor het lichaam om af
en toe biochemisch een vakantiedag te krijgen en
de eigen vetvoorraden aan te spreken, het
voorkomt overgewicht en geneest van vetzucht.
Dit is in de genen voorgeprogrammeerd en dient
slechts ingeschakeld te worden. Evolutionair is
het normaal om af en toe een dag minder of
helemaal niet te eten. Doet men dit regelmatig,
dan stelt het lichaam zich in zijn biochemie
daarop in en heeft men er minder of geen moeite
meer mee en kan men het zelfs als een bevrijding
ervaren.
9) Eet zoveel
mogelijk natuurlijk, biodynamisch voedsel, de
natuur is de beste apotheek. Een groot deel van
alle ziekten komt voort uit slechte
voedingsgewoonten. Chemische toevoegingen,
kunstgrepen en gifstoffen belasten via het
voedsel de gezondheid en kunnen uiteindelijk
schade toebrengen en kanker
veroorzaken.
10) Ouderen
bewegen niet veel en maken van nature minder
glucosamine aan, een stof nodig om het kraakbeen
op te bouwen. Daardoor krijgen ze problemen met
de gewrichten zoals arthrose. Glucosamine is een
aminosuiker die tevens werkt als een
hongerbestrijder. Ookal is het een stof die uit
schaaldieren wordt gewonnen, is het toch ook
voor vegetariërs aangeraden om bij weinig
bewegen en ouderdom, om niet te zwaar te worden
en geen arthrose te krijgen, glucosamine als
voedingssupplement te gebruiken. Om van
overgewicht en emotionele instabiliteit af te
komen is ook de reeds besproken lijnzaadolie
behulpzaam.
7
Economie
Vlees voedt
weinigen ten koste van velen. Voor de productie
van vlees wordt graan dat mensen hadden kunnen
eten, aan slachtvee gevoerd. Volgens informatie
van het Departement van Landbouw in de Verenigde
Staten gaat meer dan 90% van al het
geproduceerde graan als voer naar slachtvee -
met name koeien, varkens, lammeren en kippen -
dat uiteindelijk op tafel terechtkomt.
16)
In Engeland is dat 85%. Maar is dat niet een
ongelofelijke verspilling van graan? Cijfers van
datzelfde Departement van Landbouw tonen aan dat
we voor bijvoorbeeld zestien kilo graan dat aan
koeien gevoerd wordt maar één kilo
terugkrijgen in de vorm van vlees.
17)
In Diet for a Small Planet vraagt F. More
Lappé ons om ons even voor te stellen dat
we achter een bord zitten met een half pond
biefstuk erop. "Stelt u zich dan een kamer voor
met 45 tot 50 mensen, ieder met een lege kom
voor zich. De hoeveelheid graan die nodig is
geweest om uw biefstuk te produceren had al deze
kommen kunnen vullen 18)."
Bovendien verspillen rijke landen niet alleen
hun eigen granen om slachtvee te voeden; ze
verspillen er ook eiwitrijk plantaardig voedsel
uit arme landen voor. Een schatting is gemaakt
dat een derde van de Afrikaanse pinda-oogst in
de magen van koeien en kippen in West-Europa
belandt 19).
Nederland
speelt hierin ook een rol; voor de
veevoedergrondstoffen die Nederland importeert
wordt elders een miljoen hectare grond gebruikt.
In onderontwikkelde landen consumeert iemand
gemiddeld 200 kilo graan per jaar, waarvan hij
het meeste ook als graan opeet. Daarentegen
verteert de gemiddelde Europeaan of Amerikaan,
zo'n 1000 kilo per jaar door er eerst bijna 90%
van aan dieren te voeren om er vlees voor terug
te krijgen. Daarmee verbruikt hij wel vijf keer
zoveel van onze voedselbronnen als de gemiddelde
Colombiaan, Indiër of Nigeriaan
20).
Dit soort feiten hebben ertoe geleid dat
voedingsdeskundigen het voedselprobleem in de
wereld als kunstmatig beschouwen. Zelfs op dit
moment produceren we al meer dan genoeg om
iedereen op onze planeet te voeden, maar het
probleem is dat we het zeer slecht verdelen of
delen. Een voedingsdeskundige van Harvard, schat
dat het terugbrengen van de vleesproductie met
maar 10%, voldoende graan zou opleveren om 60
miljoen mensen te voeden 21).
Een andere
prijs die we moeten betalen voor het eten van
vlees is de achteruitgang van ons milieu. Het
zwaar vervuilde afvalwater van slachthuizen en
fokkerijen vormt een zeer belangrijke oorzaak
van riviervervuiling. We komen er nu snel achter
dat de watervoorraden van onze planeet niet
alleen vervuild worden, maar ook uitgeput raken.
De vleesindustrie is enorm verkwistend. De
productie van slachtvee veroorzaakt tien keer zo
veel vervuiling als woongebieden en drie keer zo
veel als industrie. In hun boek Population,
Resources and Environment 23)
laten Paul en Anne Ehrlich ons zien dat er maar
zestig liter water nodig is om een kilo graan te
produceren, terwijl er voor de productie van een
kilo vlees maar liefst 2400 tot 6000 liter water
nodig is 22).
In 1984 kwam
er in Nederland een nieuw en nauwelijks te
overzien milieuprobleem aan het licht toen het
CBS de cijfers publiceerde van het mestoverschot
dat de bio-industrie met zich meebrengt.
Gezamenlijk leveren de veehouderijen jaarlijks
maar liefst 86 miljoen ton mest op. Als gevolg
daarvan ontstaan er overal waar de bio-industrie
sterk geconcentreerd is enorme mestoverschotten.
Hoewel het verboden is, wordt een belangrijk
deel van die mest op het oppervlaktewater
geloosd. Daarnaast komen er door overbemesting
van akker en grasland allerlei schadelijke
stoffen in de bodem en het grondwater terecht,
zoals fosfaten, nitraten en zware metalen. In
Nederland wordt er jaarlijks zo'n 900.000 kilo
koper in de vorm van het giftige kopersulfaat
aan het voedsel van varkens toegevoegd om de
groei van deze dieren te bevorderen. Een groot
deel daarvan komt via de mest in de grond en het
water terecht. Niet zo lang geleden is gebleken
dat de bio-industrie ook een schrikbarende
bijdrage levert aan het veelomvattende probleem
van zure regen. Zo heeft men geconstateerd dat
de ammoniak die vrijkomt uit mest voor een groot
gedeelte in de lucht vervluchtigt en oplost in
regendruppels. Eenmaal op de bodem neergeslagen
wordt de ammoniak omgezet in salpeterzuur,
waardoor de bodem en het grondwater sterk
vervuilen. Een recente berekening liet zien dat
ongeveer 80% van de totale ammoniakuitstoot in
Nederland afkomstig is van de bio-industrie. Van
de totale verzuring in Nederland, neemt de
ammoniakuitstoot 35% voor haar rekening.
Bossterfte in Brabant en Limburg is hiervan een
van de zichtbare gevolgen.
Laten we nu
even van de wereldsituatie terugkeren naar onze
eigen huishoudportemonnee. Uit een recente
(2006) steekproef bij een supermarkt bleek dat
kogelbiefstuk zo'n 17,50 euro per kilo kostte,
terwijl de ingrediënten voor een voedzame
vegetarische maaltijd minder dan 5 gulden per
kilo kosten. Een bakje met 200 gram cottage
cheese dat euro 1.19 kost, voorziet in 60% van
de hoeveelheid eiwitten die u dagelijks nodig
hebt. Een pond tofu kost 0,85 eurocent. Tofu is
een uitstekende bron van proteïnen van hoge
kwaliteit en bevat enkele B-vitaminen. Tofu en
tahoe zijn twee benamingen voor hetzelfde
product: een eiwitrijk alternatief voor vlees
dat gemaakt wordt van sojabonen. Tofu is de
Chinese naam, tahoe de Indonesische. Diëten
die rijk zijn aan dierlijke eiwitten veroorzaken
meer calciumverlies via de urine. Het vervangen
van dierlijke eiwitten door soja-eiwitten (in
combinatie met granen), kan helpen om
calciumverlies van de beenderen te verhinderen.
Als je vegetariër wordt, zou dat vele
euro's per jaar schelen; dat betekent dan
tienduizenden euro's over een heel leven. Het
spaargeld van de Nederlandse consument zou
oplopen tot miljarden euro's per jaar. Datzelfde
gaat op voor consumenten over de gehele wereld.
Als we dit allemaal in ogenschouw nemen, is het
moeilijk in te zien hoe iemand het zich
überhaupt kan veroorloven geen
vegetariër te zijn.
8
Ethiek
Veel mensen
beschouwen de ethische redenen om
vegetariër te worden als de belangrijkste.
Ethisch vegetarisch zijn begint met het besef
dat andere wezens gevoel hebben en dat die
gevoelens vergelijkbaar zijn met de onze. Dit
inzicht stimuleert ons om ons persoonlijk
bewustzijn zodanig te verruimen dat het ook het
lijden van anderen gaat omvatten. In een
verhandeling met de titel The Ethics of
Vegetarianism uit het tijdschrift van de
Noord-Amerikaanse Vereniging voor
Vegetariërs wordt een beschrijving gegeven
van de wreedheden tegenover dieren:
"Vandaag de
dag voelen veel mensen zich gerustgesteld bij de
gedachte dat dieren tegenwoordig op een 'humane'
manier geslacht worden. Op deze manier trachten
ze blijkbaar alle mogelijke humanitaire bezwaren
tegen het eten van vlees van de tafel te vegen.
Jammer genoeg is niets echter minder terecht."
Het leven van slachtdieren is van begin tot
einde onnatuurlijk en ellendig. Ze worden
opgefokt met allerlei middelen om de groei te
stimuleren, op wrede wijze en zonder verdoving
gecastreerd en/of volgespoten met allerlei
hormonen, en krijgen abnormale voeding die
bedoeld is om ze vet te mesten of hun vlees
blank te houden. Natuurlijk worden alle
"overbodige lichaamsdelen", zoals staarten,
hoektanden en snavelpunten, afgeknipt of
afgebrand. Bij al deze handelingen wordt er niet
het minste mededogen getoond. In de
bio-industrie veranderen dieren in "eenheden
voor vleesproductie". Het enige wat geldt is
efficiëntie en winst. Of de dieren daardoor
hun hele (korte) leven op elkaar gepakt in
kooitjes met draadgaasbodem moeten doorbrengen
(slachtkippen), of nauwelijks ruimte hebben om
zelfs maar te gaan liggen (kistkalveren), of met
kettingen aan een betonvloer geketend - na
kunstmatig bevrucht te zijn en volgespoten met
hormonen - in biggenmachines moeten veranderen,
doet daarbij niet ter zake. Als men al deze
wreedheden die het dier moet ondergaan "humaan"
noemt, dan heeft dat woord wel een heel
merkwaardige inhoud. Hoe dieren werkelijk
geslacht worden is niet plezierig om te
horen.
In
slachthuizen spelen zich helse taferelen af.
Krijsende dieren worden met elektrische schokken
verdoofd, of met een penapparaat behandeld.
Sommigen worden eerst aan een achterpoot omhoog
gehesen en op transportbanden door de 'fabrieken
des doods' gevoerd. Hoewel ze dan nog steeds in
leven zijn, wordt hun keel doorgesneden en
terwijl ze langzaam doodbloeden wordt het vlees
van ze afgesneden. Ongetwijfeld zouden vele
mensen vegetariër worden als ze een bezoek
aan de bio-fabrieken en het slachthuis zouden
brengen, of als ze zelf de dieren die ze aten
moesten slachten.
Ook eeuwen
geleden waren er al mensen die hun ogen niet
sloten voor de ellende die met het afslachten
van dieren gepaard gaat. Pythagoras, bekend
vanwege zijn bijdrage aan de geometrie en
wiskunde zei: "Beste medemensen, bezoedel uw
lichaam toch niet met zondig voedsel. We hebben
graan, appels die de takken onder hun gewicht
doen buigen en druiven die opzwellen aan de
wijnranken. Er zijn zoet smakende kruiden, en
groenten die boven een vuur gekookt en zacht
gemaakt kunnen worden. Ook melk en de naar tijm
geurende honing wordt jullie niet onthouden. De
aarde verschaft ons een overdaad aan onschuldig
voedsel en schenkt jullie feestmaaltijden waar
geen bloedvergieten en slachtingen aan te pas
komen. Alleen beesten bevredigen hun honger met
vlees, en nog niet eens alle beesten, want
paarden, koeien en schapen leven van gras." In
zijn verhandeling Over het Eten van Vlees
schreef de Romeinse auteur Plutarchos: "Is het
werkelijk nodig dat we ons afvragen wat voor
redenen Pythagoras had om zich van vlees te
onthouden? Ik vraag me eerder af welk ongelukkig
toeval en welke geestesgesteldheid de eerste
mens ertoe gebracht heeft het vlees van een dood
schepsel naar zijn lippen te brengen en zijn
mond te zetten aan geronnen bloed. En hoe het
kwam dat hij zijn dis spreidde met muffe, dode
lichamen en hij de naam voedsel gaf aan
lichaamsdelen die kort daarvoor nog loeiden,
brulden, bewogen en leefden? Het zijn zeker geen
leeuwen of wolven die we uit zelfverdediging
eten. Integendeel, we negeren deze dieren en
slachten onschuldige, tamme wezens die geen
tanden en angels hebben om ons kwaad mee te
doen. Omwille van dat kleine beetje vlees
beroven we ze van zon, van licht en van hun
levensduur, waar ze door hun geboorte en bestaan
recht op hebben." Vervolgens daagde Plutarchos
de vleeseters uit met de volgende woorden: "Als
jullie er zo van overtuigd zijn dat jullie door
de natuur voorbestemd zijn om vlees te eten,
doodt dan eerst zelf wat jullie willen eten. Doe
het echter uitsluitend met eigen middelen en
zonder de hulp van een slagersmes, knuppel of
bijl." Ook de dichter Shelley was een overtuigd
vegetariër. In zijn boek A Vindication of
National Diet schreef hij: "Laat ieder die een
voorstander is van dierlijk voedsel zichzelf
dwingen een afdoend experiment uit te voeren om
te kijken of hij daar inderdaad van nature voor
bestemd is; laat hem, zoals Plutarchos
aanbeveelt, een levend lam met zijn tanden aan
stukken scheuren en zijn dorst lessen door zijn
hoofd in de organen van het dier te drukken en
het dampende bloed te drinken ... dan, en
slechts dan alleen, is hij consequent." Volgens
Leo Tolstoy is het door het doden van dieren
voor voedsel dat "de mens in zichzelf, zonder
noodzaak, de hoogste geestelijke capaciteit
onderdrukt, namelijk die van mededogen en
genegenheid voor levende wezens als hijzelf. En
door zijn eigen gevoelens geweld aan te doen,
wordt hij wreed." Ook waarschuwde hij ons: "Hoe
kunnen we een ideale situatie verwachten op
aarde, zolang onze lichamen de wandelende graven
van vermoorde dieren zijn?"
Wanneer we het
respect voor het leven van dieren verliezen,
zullen we ook het respect voor het leven van
mensen verliezen. Pythagoras zei 2500 jaar
geleden: "Zij die dieren vermoorden om hun vlees
te eten, hebben eveneens de neiging hun eigen
ras te vermoorden." We zijn bang voor de
geweren, bommen en raketten van de vijand, maar
kunnen we onze ogen dan wel sluiten voor het
leed en de angst die we zelf veroorzaken door
het slachten van meer dan 1.6 miljard tamme
zoogdieren en 11.9 miljard stuks pluimvee voor
menselijke consumptie 24)?
De hoeveelheid vis die jaarlijks gedood wordt
loopt in de triljoenen, om dan nog maar te
zwijgen van de tientallen miljoenen dieren die
jaarlijks hun einde vinden in de
geautomatiseerde martelkamers van de medische en
cosmetische research-laboratoria, of die
afgeslacht of doodgeknuppeld worden voor hun
vacht of huid, of waar gewoon voor de sport op
gejaagd wordt. Kunnen we dan het feit ontkennen
dat deze gewelddadigheden ook ons meer
gewelddadig maken en onze gevoelens van
mededogen volledig afstompen? Leonardo da Vinci
schreef: "De mens is werkelijk de koning der
beesten, want zijn wreedheid overtreft de hunne.
Wij leven door de dood van anderen. We zijn
levende begraafplaatsen!" Hij voegde eraan toe:
"Er komt een tijd waarin de mensen de moord op
dieren zullen veroordelen zoals nu de moord op
mensen veroordeeld wordt." Mahatma Gandhi was
ervan overtuigd dat ethische principes een
sterkere basis waren om een levenslang
vegetarisch dieet te volgen dan
gezondheidsredenen. "Ik denk werkelijk" zei hij,
"dat het voor onze geestelijke ontwikkeling
noodzakelijk is dat we ermee ophouden onze
medeschepselen te doden omwille van onze
lichamelijke behoeften." Hij zei tevens: "De
grootsheid en morele vooruitgang van een natie
kunnen we beoordelen door te kijken naar de
manier waarop de dieren er behandeld
worden."
9
Vegetarisch zijn en de
Wereldreligies
9.1
Christendom
Vegetarisch
zijn is terug te vinden in de oorspronkelijke
leer van alle wereldreligies. Door de tijd heen
zijn vele van de geboden hierover echter door
dubieuze persoonlijkheden verkeerd
geïnterpreteerd, opzettelijk veranderd of
gewoon verworpen. De oude leerstellingen of
delen ervan werden aangepast, herschreven en
soms zelfs gewoon verduisterd. Het Nieuwe
Testament in de Bijbel is hier een goed
voorbeeld van.
In Food for
the Spirit (1987) van Steven Rosen (Satyaraja
Dasa) vinden we daar het volgende over: "Vele
geleerden hebben bevestigd dat priesters en
politici de oorspronkelijke christelijke
geschriften tijdens het Concilie van Nicea (325
na Christus) door middel van omissie en
interpolatie volledig gewijzigd hebben om ze op
die manier aanvaardbaar te maken voor Keizer
Constantijn, die toentertijd zwaar tegen de
geschriften gekant was 25).
Het was hun doel Constantijn tot het Christendom
te bekeren en deze religie zo de algemene
geloofsovertuiging van het Romeinse Keizerrijk
te maken." "De vroege christenvaders volgden een
vleesloos dieet. De geschriften van de vroege
Kerk vermelden dat vlees eten officieel niet was
toegestaan tot aan de vierde eeuw, toen Keizer
Constantijn besloot dat de christelijkheid in
het vervolg vlees zou eten en werd het een
officiële verklaring van het Heilige
Romeinse Rijk. Vegetarische christenen moesten
in het geheim hun vegetarische geloof belijden
of anders riskeerden ze de dood als atheist
(i.v.m. ketterij). Er wordt gezegd dat
Constantijn opdracht zou hebben gegeven de
christelijke vegetariërs gesmolten lood
door hun kelen te hebben laten gieten als ze
werden betrapt. En Aartsdeken Wilderforce
schreef: "Sommigen zijn zich er niet van bewust
dat de manuscripten van het Nieuwe Testament na
het Concilie van Nicea aanzienlijk veranderd
zijn. In zijn Introduction to the Textual
Criticism of the Greek Testament vertelt
professor Nestle ons dat de kerkelijke
authoriteiten bepaalde geleerden, die
'correctores' genoemd werden, benoemden en ze
feitelijk opdroegen de teksten van het geschrift
te corrigeren ten gunste van wat als orthodox
beschouwd werd 26)."
In het voorwoord op zijn vertaling van The
Gospel of the Holy Twelve geeft Dominee G.J.R.
Ousley hier het volgende commentaar op: "Deze
'correctores' hadden als taak zo nauwkeurig
mogelijk bepaalde leerstellingen van onze Heer
uit de Evangeliën te verwijderen die ze
niet van plan waren te volgen - namelijk die
tegen het eten van vlees en drinken van sterke
drank... 27)".
Steven Rosen:
"Het Nieuwe Testament komt keer op keer naar
voren met voorbeelden waarin Jezus om vlees
vraagt die vleeseters graag als een bevestiging
zien van hun eigen dietische voorkeur. Een
nauwkeurige studie van het oorspronkelijke
Grieks toont echter aan dat Jezus eigenlijk
helemaal niet om vlees vroeg. Hoewel de
vertalingen van de Evangeliën negentien
keer 'vlees' vermelden 28),
zou 'voedsel' een meer accurate vertaling zijn."
Het Griekse woord voor vlees is kreas, en dit
wordt nergens in verband met Jezus Christus
gebruikt. In het Nieuwe Testament staat nergens
een directe aanwijzing dat Jezus vlees gegeten
heeft. Dit komt tevens overeen met de beroemde
voorspelling van Jesaja over de verschijning van
Jezus (Jesaja 7.14-15): "Daarom geeft de Heer
Zelf u een teken: Zie, de maagd zal vrucht
dragen en een zoon baren en zij zal hem noemen:
Immanuel. Boter en honing zal hij eten, zodat
hij weet het kwade te versmaden en het goede te
verkiezen." Het was uiteindelijk Jezus zelf die
in het Evangelie van Vrede verklaarde:
"En het vlees van geslachte dieren in zijn
lichaam zal zijn graf worden. Want ik zal u naar
waarheid verkondigen: wie doodt, doodt zichzelf,
en wie het vlees van geslachte dieren eet, eet
het lichaam van de dood." Ook zei Jezus: "Als
jullie niet vasten met betrekking tot de wereld,
zullen jullie het koninkrijk niet vinden: Als
jullie de sabbat niet vieren als sabbat, zullen
jullie de Vader niet zien." Of Jezus tijdens het
laatste avondmaal van het paaslam heeft gegeten
vormt in dit verband voor velen een groot
probleem. In zijn boek Why Kill for Food? legt
de Engelse geschiedkundige Geoffrey Rudd echter
uit dat de Pascha, het Joodse Paasfeest, op de
dag van de sabbath plaatsvond, na de kruisiging
van Jezus. Dit wordt volledig ondersteund door
het onderzoek van Dominee V.A. Holmes-Gore
29).
Ook in het Oude Testament wordt de vegetarische
levenswijze als ideaal gezien. In Genesis (1.29)
zegt God Zelf: "Zie, Ik geef u al het
zaaddragend gewas op de hele aarde met alle
bomen die zaadvruchten dragen, die zullen u tot
voedsel dienen." Een uitspraak die duidelijk
wijst op een vegetarisch dieet. Het Oude
Testament (Exodus 20.13) gebiedt eveneens: "Gij
zult niet doden." Deze welbekende uitspraak
wordt van oudsher verkeerd geïnterpreteerd,
als zou het uitsluitend betrekking hebben op
moord. De oorspronkelijke Hebreeuwse tekst luidt
echter lo tirtzach. In The Complete Hebrew
English Dictionary van Reuben Alcalay wordt
vermeldt dat met het woord tirtzach, vooral in
het klassiek Hebreeuws, "elke vorm van doden"
bedoeld wordt en niet noodzakelijkerwijs alleen
maar het doden van een mens. Jammer genoeg is
dit soort informatie (nog) niet algemeen
bekend.
Er zijn
natuurlijk ook passages in de Bijbel te vinden
waarin God de mensen toestemming gaf vlees te
eten, zoals bijvoorbeeld in het geval van Noach
en tijdens de Exodus. Maar deze gevallen waren
bijna altijd uitzonderingen en moeten niet uit
hun context gehaald worden om het eten van vlees
vanuit een religieus standpunt te
rechtvaardigen. Na de zondvloed bevond Noach
zich in een crisissituatie. Omdat vrijwel alle
vegetatie vernietigd was gaf God Noach een
consessie, niet een gebod, om vlees te eten
(Genesis 9.3). In Food for the Spirit zegt
Steven Rosen: "Men dient in dit geval wel te
onthouden dat het ideale dieet, waarvan God zei
dat het 'zeer goed' was, eerder gegeven was
[Genesis 1.29-31]. Die uitdrukking 'zeer
goed' werd nooit gebruikt in verband met enig
vleesbevattend dieet. Het is zelfs zo dat God
ons er in het volgende vers [Genesis
9.4] opnieuw aan herinnert dat we ideaal
gezien geen vlees zouden moeten eten, en het
daaropvolgende vers stelt duidelijk dat degenen
die dieren doden op hun beurt zelf gedood zullen
worden door diezelfde dieren (zie Quotes uit de
Krishna Bijbel). Sommige geleerden hebben
ontdekt dat het exacte Griekse woord dat
gebruikt werd toen Noach toegestaan werd elk
bewegend wezen te eten herpeton is
30),
wat letterlijk "reptiel" betekent."
Tijdens de
uitvaart uit Egypte schonk de Heer het volk van
Israël manna, een wondervoedsel dat elke
smaak kon aannemen die men maar wenste. Het volk
van Israël wilde echter liever vlees
hebben. God gaf ze dit vlees in de vorm van
kwartels en zei ze het een hele maand te eten
"tot het jullie neusgaten uitkomt en jullie er
misselijk van worden (Numeri 11.20)." Maar: "Nog
voordat ze hun tanden in het vlees konden
zetten, nog voordat het gekauwd was, trof de
woede van de Heer ze en sloeg Hij ze met de pest
(Numeri 11.33)." Zo zijn er vele verwijzingen te
vinden in het Oude Testament die het eten van
vlees veroordelen en duidelijk de voorkeur tonen
voor een vegetarisch dieet 31).
En Jezus zei
tegen Thomas: Wee jullie die leven in dwaling en
niet opzien naar het licht van de zon, dat
oordeelt over het Al, en neerblikt op het Al,
dat zich zal keren tegen al jullie daden, en
haar vijanden in slavernij zal voeren. En jullie
nemen ook de maan niet waar, zoals ze bij nacht
en dag op jullie afgeslachte lichamen
neerschijnt, Nag Hammadi, Het Boek van Thomas de
Kempvechter 2.7: 144 Nag
Hammadigeschriften.
Appollonius
van Tyana, een groot Meester, die leefde in
Griekenland kort voor Jezus' tijd, werd gevraagd
hoe hij in staat was wonderen te doen. Zijn
eenvoudige antwoord was: "Ik heb nooit het vlees
van dieren gegeten". Natuurlijk bedoelde hij
niet dat het afzien van het eten van vlees
alleen hem in staat stelde wonderen te
verrichten--anders zouden alle planteneters en
mensen van nature wonderen kunnen verrichten.
Hij bedoelde dat de goede conditie waarin zijn
lichaam en geest verkeerden resulterende uit het
feit dat hij een strikte vegetariër was en
dat dat hem in staat stelde zich met succes
bezig te houden met de innerlijke disciplines
die nodig zijn voor spirituele verlichting;
disciplines die hij had geleerd van de yogi's in
India.
What he meant
was that the condition of his mind and body,
resulting from being a strict vegetarian, had
enabled him to successfully engage in the inner
disciplines required for spiritual
enlightenment&endash;disciplines he had learned
from the yogis of India.
9.2
Islam
In
Thus Spoke Mohammed, de vertaling van de Hadith
door Dr. M. Hafiz Syed, vragen de discipelen van
Mohammed hem: "Worden we beloond als we zelfs
viervoeters goed behandelen en ze water te
drinken geven?" Mohammed antwoordde: "Er zijn
beloningen voor het goed behandelen van elk
dier." Met name de Sufi-traditie van de
Islam laat duidelijk de voorkeur zien voor een
vegetarisch dieet. De beroemde heilige Mir Dad
heeft gezegd dat: "Iedereen die vlees van een
ander levend wezen eet, daarvoor zal moeten
betalen met zijn eigen vlees." In zijn boek
Islamic Concern for Animals gaat AI-Hafiz
B.A. Masri in op de wreedheden tegen dieren in
naam van religie. Met citaten uit de Koran en
het onderricht van de profeet Mohammed maakt hij
duidelijk dat alle vormen van mishandeling van
dieren zonden zijn. Volgens zijn onderzoekingen
is het in de Islam zelfs verboden bomen om te
hakken.
9.3
Boeddhisme
Boeddha
stelde het principe van ahimsa, geweldloosheid
(mededogen), en het vegetarisch zijn in als de
twee fundamentele stappen op weg naar
zelfverwerkelijking. In de Dhammapada zegt hij:
"Laat de discipel zich onthouden van het eten
van vlees, om gruwelen tegenover levende wezens
te vermijden ... het voedsel voor de wijzen is
dat wat gegeten wordt door de sâdhu's
[heiligen]; en dat is geen vlees. In de
toekomst zullen er dwaze mensen zijn die beweren
dat ik het eten van vlees toestond en er zelf
ook aan deelnam, 'maar ... ik heb niemand
toegestaan vlees te eten, ik sta niemand toe
vlees te eten en zal niemand toestaan vlees te
eten, in welke vorm dan ook, op welke manier dan
ook en waar dan ook; het is iedereen
onvoorwaardelijk verboden. " Dat Boeddha
gestorven zou zijn aan het eten van bedorven
varkensvlees is dus een groot misverstand. Het
Pali-woord dat in dit verband vaak vertaald
wordt als "varkensvlees", is
sûkara-madava. Recent onderzoek heeft
echter uitgewezen dat het Pali-woord voor
"varkensvlees" sûkara-mûmsa is, en
dat met sûkara-madava, wat "de vreugde van
een varken" betekent, verwezen wordt naar de
truffel. Vandaag de dag geven vele
boeddhistische geleerden toe dat de theorie dat
Boeddha als zijn laatste voedsel varkensvlees
gegeten zou hebben een slordige veronderstelling
is zonder ook maar het geringste
wetenschappelijk bewijs.
In de latere
Pali geschriften
(palmboomblad-geschriften, de heilige taal van
Boeddhisten) werd ahimsa ook gepromoot,
verklarende dat geweldloosheid gepaard moet gaan
met kameraadschap (mettacitta), vrij zijn
van woede (avera), en afkeer van
kwaadwilligheid (abyapajja).
Ahimsa vereist verder dat men geen
woorden uitspreekt die enerzijds hardvochtig,
kwetsend of beledigend zijn (na
abhisajjana). Deze definitie omvat de
subtiele alsook de openlijke vormen van
geweldloosheid.
9.4
De Vedische Geschriften
De vedische
geschriften van India, die veel ouder zijn dan
het Boeddhisme, leggen eveneens de nadruk op
geweldloosheid (mededogen) als de ethische basis
voor vegetarisch zijn 32).
De Manusmriti (5.49) waarschuwt ons: "De
oorsprong van vlees en de wreedheid van het
vetmesten en slachten van belichaamde wezens in
ogenschouw genomen, dient de mens zich volkomen
van het eten van vlees te onthouden." En de
bestuurlijke macht diende erop toe te zien dat
dit nutteloze geweld zich niet zou verspreiden:
"O koning, als iemand niet af te houden is van
het eten van mensenvlees, het vlees van een
paard of een ander dier, en anderen van hun melk
berooft door koeien te slachten, dient u niet te
aarzelen zo'n maniak te onthoofden." (Rig-veda
10.87.16) Alle levende wezens zijn een ziel,
opgesloten in een lichaam. In de
Bhagavad-gîtâ beschrijft Heer
Krishna de ziel als de bron van het bewustzijn
en als het werkzame beginsel dat het lichaam van
ieder levend wezen in beweging brengt. Volgens
de Veda's evolueert de ziel van een levensvorm
die lager is dan die van de mens automatisch
naar de daaropvolgende hogere levensvorm. Alleen
in de menselijke levensvorm kan iemand zijn
bewustzijn op God richten en op het moment van
de dood terugkeren naar de geestelijke
wereld.
In
zijn betekenisverklaring bij het S'rîmad
Bhâgavatam (SB
5.10: 2)
'Toen hij hiermee bezig was liep de tweemaal
geboren zoon, voortdurend drie stappen voor zich
uit kijkend [om niet op mieren te
trappen], steeds uit de pas met de anderen
en schudde daardoor de draagstoel heen en weer.
Rahûgana, die dit in de gaten kreeg zei
tot de mannen die hem droegen: 'O dragers, loop
alsjeblieft in de pas! Waarom wordt deze
draagstoel zo ongelijkmatig gedragen?' zegt
S'rîla
Prabhupâda:
"Alle levende wezens moeten een bepaalde tijd in
een bepaald materieel lichaam gevangen zitten.
Ze moeten de tijdsduur die ze toebedeeld is in
dat lichaam uitzitten voor ze naar een ander
lichaam kunnen evolueren. Als een dier of ander
levend wezen gedood wordt, wordt hij
eenvoudigweg belet om de tijd die hij in een
bepaald lichaam moet doorbrengen te voltooien.
Daarom moeten we geen dieren doden om onze
zintuigen te bevredigen, want daarmee begaan we
een zonde." Kort samengevat: als een dier gedood
wordt, wordt zijn evolutie door de verschillende
levensvormen gestagneerd en degene die het
gedood heeft zal ongetwijfeld de reactie voor
zijn zondige gedrag krijgen.
Maar slaat dit
dan alleen maar op degene die het dier slacht?
Volgens de Mahâbhârata (Anu parva
115.47) (epos dat de geschiedenis verhaalt van
Bharata varsha, het rijk van India dat tot
vijfduizend jaar geleden de wereld beheerste.
Het behandelt m.n. de strijd van de edelen der
vedische cultuur ten tijde van Krishna waaruit
de Gîtâ is genomen) is het antwoord
daarop "nee": "Ook degene die het vlees koopt
maakt zich schuldig aan himsa [geweld]
door zijn rijkdom; degene die het vlees eet doet
dat door te genieten van de smaak; degene die
het dier doodt maakt zich schuldig aan himsa
door het dier daadwerkelijk vast te binden en af
te slachten. Dit zijn dus drie vormen van doden.
Degene die vlees wegbrengt of het laat halen,
degene die de ledematen van dieren afsnijdt en
degene die vlees koopt, verkoopt, of kookt en
eet - al deze personen dienen als vleeseters
beschouwd te worden." In de
Bhagavad-gîtâ (BG
5.18)
legt Heer Krishna uit dat geestelijke
volmaaktheid begint als men kan zien dat alle
levende wezens gelijk zijn. "In een volledig
geschoolde zachtgeaarde brahmaan, in een koe, in
een olifant en zeker ook in een uitgestotene,
zien zij die wijs zijn, [de ziel] met
een gelijke blik." Verder onderwijst Hij ons hoe
we de principes van geestelijk vegetarisch zijn
kunnen toepassen als Hij zegt: "Wie Mij ook een
blad, een bloem, een vrucht en water met
toewijding aanbiedt, dat offer vanuit het hart
door een ziel van goede gewoonten gebracht
aanvaardt Ik." (BG
9.26)
10
Citaten
10.1
Quotes uit de Krishna Bijbel (S'rîmad
Bhâgavatam of Bhâgavata
Purâna)
SB
1.5: 15
- U hebt voor de zaak van de religie de mensen
geïnstrueerd in verband met hun natuurlijke
geneigdheden [om dieren te doden voor hun
voedsel b.v.], hetgeen in feite
afkeurenswaardig en nogal onredelijk is. De
mensen gericht op een dergelijke leidraad zullen
niet denken aan de verbodsbepalingen.
SB
1.17:
38-42
- Sûta zei: "Aldus verzocht, verleende hij
toen Kali de toestemming te verblijven in
plaatsen waar de vier zondige activiteiten van
het gokken, drinken, de prostitutie en het
slachten van dieren [dyûtam,
pânam, striyah, sûnâ]
plaatsvonden. (39) Daarnaast kende de meester,
op zijn aandringen, hem de plaats toe waar het
goud is, daar goud middels de hartstocht de
vijfde zonde is door de valsheid, bedwelming,
lust en vijandigheid die het met zich meebrengt.
(40) Aldus werden op aanwijzing van de zoon van
Uttarâ de vijf verblijfplaatsen aan Kali
toegewezen waar inderdaad de goddeloosheid wordt
aangemoedigd. (41) Derhalve dient een persoon
die uit is op zijn welzijn nimmer zijn toevlucht
te nemen tot welke van deze plaatsen ook, in het
bijzonder niet zij die zich bevinden op het pad
der bevrijding, de adel, de dienaren van de
staat en de leraren. (42) Door het aanmoedigen
van activiteiten ter verbetering van de drie
verloren poten van versobering, reinheid en
mededogen van de stier, werd [door koning
Parîkchit] de aarde volmaakt in ere
hersteld.
SB
4.22:
24
- Met geweldloosheid [als een
vegetariër], volgend in de voetsporen
van de leraren van het voorbeeld, door zich de
Heer der Bevrijding te herinneren, door te
getuigen van Zijn handelingen, door de nectar
van het volgen van de principes zonder een
materieel motief [yama] en door het naar
voorschrift praktisch uitvoeren [niyama]
zal men zo zijn, zonder overtredingen, een
eenvoudig leven levend in het verdragen van de
dualiteit.
SB
4.25:
7-8
- Nârada zei: 'Wacht eens even, o Heerser
der Burgers, o Koning, mag ik u attenderen op
het totaal van al de duizenden van dieren die u
genadeloos hebt gedood in de offerplechtigheden?
(8) Ze staan allen, indachtig het leed dat u hen
hebt aangedaan, kokend van woede op u te wachten
om u met ijzeren hoornen te doorboren nadat u
bent gestorven. (9) Daartoe wil ik u het zeer
oude verhaal vertellen van Purañjana
['hij die uit is op de stad die het lichaam
is'; probeer enkel dit karakter te doorgronden
terwijl ik erover spreek.
SB
4.26: 8
- Zich naar het woud begevend kan een
koning, gedreven door hebzucht, zoals dat is
geregeld, in overeenstemming met de aanwijzingen
van de Veda's, zoveel dieren doden als maar
nodig is voor de offerplechtigheden in de
heilige plaatsen en niet meer dan
dat.
SB
4.27:
11
- Hij, zo vol van verlangens, hield net als u
offerplechtigheden uit respect voor de
voorvaderen, de goden en de groten der
samenleving; en ze waren allemaal even
weerzinwekkend geïnspireerd als ze waren
door het doden van arme dieren.
SB
6.1:
11-12
- De zoon van Vyâsa zei: 'Met het teniet
doen van karma wordt inderdaad, door het
ontbreken van de nodige kennis, niet haar einde
gerealiseerd; wil men er waarlijk mee hebben
afgedaan dan moet men er echt genoeg van hebben.
(12) Zij die het juiste voedsel eten worden
inderdaad werkelijk niet geplaagd door
allerhande ziekten, zo ook heeft hij die handelt
met een ordentelijk in acht nemen o Koning, een
toenemende kans op welbevinden.
SB
7.15:
Nârada's Instructies over Vegetarisch
Delen, Goddeloosheid, Genezen, Yoga en
Advaita
SB
7.15:
7-8
- Nimmer moet men vlees offeren [noch vis en
eieren] met de ceremoniën van geloof,
noch behoort degene die weet heeft van het
dharma [de bestuurder] er persoonlijk
van te eten; met het voedsel voor de geheiligden
behoort er de hoogste voldoening te zijn met
degenen die aanbeden worden en die zelf niet ten
gunste zijn van nodeloos geweld jegens
dieren. (8) Door rechtgeaarde personen
gericht op dat wat het ware is behoort dat
verlangen te worden opgegeven dat andere levende
wezens moeilijkheden bezorgt; er is geen religie
meer verheven dan zo te zijn in je woorden,
geest en lichaam.'
SB
9.6:
6-11
Hij, koning Ikshvâku, gaf zijn zoon eens
tijdens een ashtakâ-s'râddha
[offers aan de voorvaderen gebracht in
Januari, Februari en Maart] de opdracht:
'Breng me zuiver vlees [van de jacht] o
Vikukshi, en ga er nu meteen op uit, zonder te
dralen'. (7) Aldus ging hij daartoe naar het bos
om dieren te doden die geschikt waren voor de
offerandes, maar toen hij vermoeid en hongerig
was at de held vergeetachtig [zonder zich te
realiseren dat het vlees bestemd was voor het
offer] een konijn [zie voetnoot *]
(8) Wat er over was bood hij zijn vader aan die
op zijn beurt hun goeroe [Vasishthha]
vroeg het te zuiveren en die gaf ten antwoord:
'Dit alles is bezoedeld en voor gebruik
ongeschikt.' (9) Door de geestelijk leraar
verwittigd wist de heerser wat zijn zoon had
gedaan en zodoende verdreef hij, er kwaad over
dat hij de vidhi had geschonden, zijn zoon uit
het land. (10) Hij, er feitelijk met de geleerde
als zijn leermeester in discussies toe aangezet,
gaf daarmee in overeenstemming, als een
yogî zijn voertuig van de tijd op en
bereikte zo de allerhoogste positie. (11) Op de
troonsafstand van zijn vader keerde Vikukshi
terug om te heersen over deze planeet de aarde,
met verschillende yajña's de Heer
aanbiddend, en stond alzo bekend als
S'as'âda ['de
konijnen-eter'].
SB.
9.21:
De Dynastie van Bharata: het Verhaal van
Rantideva.
SB
10.1: 4
- Het aanhoren [middels de
paramparâ] van de aangename klanken
van de verheerlijking van de Heer Geprezen in de
Geschriften is het juiste medicijn waarmee de
geest wordt verlost van de materiële ziekte
van zijn verlangens; een persoon, tenzij hij een
doder van dieren is, kan door dergelijke
beschrijvingen, aangehoord of gezongen, zichzelf
verre houden [van de valsheid, zichzelf
beheersen, zie ook B.G.
2:44].
SB
11.5:
11
- Het verslingerd zijn aan de sex en het
consumeren van vlees en alcohol dat inderdaad
steeds wordt aangetroffen in het
geconditioneerde levende wezen wordt waarlijk
door geen schriftuurlijk gebod ondersteund; wat
in dezen is voorgeschreven voor
[respectievelijk] het huwelijk, de
offerplechtigheid en het ritueel gebruik van
wijn, is er voor het doel daar een einde aan te
maken [zie ook
SB 1.17: 38-42].
10.2
Bhagavân S'rî Sathya Sai
Baba
Sai Baba
verklaart dat door het eten van vlees men
gewelddadige neigingen en dierlijke ziekten
ontwikkelt. Hij predikt de basis-principes van
geweldloosheid (mededogen): Sathya - Waarheid;
Prema - Liefde; Dharma - rechtgeaarde
plichtsbetrachting en/of eeuwige waarden;
Ahimsâ - geweldloosheid (mededogen); dat
je niet moet doden, dus een vegetariër moet
zijn; Shanthi - vrede. Vanaf klein kind meed Sai
Baba de plaatsen waar dieren werden geslacht en
waar hij kon redde hij ze van mishandeling en
slachtplaats (zie Sathyam
Sivam Sundaram.)
"Sai
Baba heeft nooit vlees of vis gegeten. God heeft
de dieren niet geschapen om ze te laten doden
door de mensen. Als kind vermeed hij altijd de
plaatsen in het dorp waar varkens, schapen en
kippen werden geslacht of waar vis werd
gevangen. En hij hield zich ook altijd verre van
keukens waar vlees werd gebraden. Wanneer hij
hoorde dat zijn vader of een van de buren een
kip greep om te slachten, dan ging hij erheen en
nam het dier in zijn armen. Meestal werd het
dier daarna toch wel geslacht, maar men voelde
zich dan wat ongemakkelijk. Liefde voor dieren,
ja, daar konden de dorpelingen wel begrip voor
opbrengen, maar niet als het om hun maaltijd
ging. Lichamelijke verlangens gingen bij de
meeste mensen vóór alles. Zijn
houding had wel tot gevolg dat zijn vriendjes
ook bezwaar gingen maken tegen het slachten van
dieren en dat de mensen uit de omgeving zijn
handelen met aandacht gingen volgen. Sommigen
noemden hem toen reeds Brahmajñâni,
een kenner van God. Wanneer zijn ouders vlees
wilden eten en verlangden dat hij dat ook zou
doen, ging Sathya naar het huis van de familie
Karnam. Zij waren immers brahmanen en uit dien
hoofde waren zij vegetariër en hij at dan
mee van het voedsel dat Subbamma bereidde.
Later, toen hij een jaar of zes was en zijn
grootvader Kondama alleen woonde in een huisje
naast dat van Sathya's ouders - zijn vrouw was
inmiddels overleden - ging Sathya geregeld
vegetarisch koken voor hen beiden. Zij
discussieerden dan vaak uitvoerig over allerlei
religieuze onderwerpen en het verbaasde de
grootvader niet, dat zijn kleinzoon kennelijk
zeer goed thuis was in de heilige geschriften. -
Citaat uit: Mijn Naam is Waarheid, door
Wim G.J. van Dijk - ISBN
90-72308-36-0."
"Als je een
dier doodt,' antwoordde Baba, 'veroorzaak je
lijden. God is in ieder schepsel; hoe kun je dan
die pijn veroorzaken? Het een sport noemen om
een dier in de bossen, zijn eigen woonplaats, op
te sporen, is niets minder dan barbaarsheid.'
.... Baba legde hem uit dat je je een zeer zwaar
karma op de hals haalt wanneer je dieren doodt.
Dieren zijn niet gekomen om als voedsel te
dienen voor mensen. Zij zijn gekomen om hun
eigen leven in de wereld uit te werken. Zodra je
beseft dat alles God is en dat je lijden
veroorzaakt wanneer je een dier doodt, zal je
verlangen naar het jagen op dieren en het eten
van vlees vanzelf verdwijnen. - Citaat uit: Mijn
Naam is Waarheid, door Wim G.J. van Dijk - ISBN
90-72308-36-0."
"De herten, de
olifant, de koe, het paard, zij leven van
satvisch (zuiver, rein, goedheid) voedsel
en gedragen zich op eenzelfde manier. Dus,
daarom worden ze gerespecteerd en zelfs aanbeden
door de mens. Tijgers, beren, hyena's en andere
wilde dieren worden gevreesd door de mens en
teruggedrongen naar de uithoeken van bossen en
wouden. Het bevreemdende hiervan is dat het
wilde, de wreedheid en de angst-bezorgende
attributen van deze dieren ook worden ontwikkeld
en tentoongesteld door de mens zelf! De mens
denkt trots van zichzelf dat hij de kroon van
deze schepping is; Hij verklaart dat hij een
vonk van het goddelijke in zich heeft. Maar hij
negeert of onderdrukt die vonk en heeft er
plezier in de kwaliteiten van die wilde, wrede
en gewelddadige dieren van de jungle tentoon te
spreiden - Sathya Sai Baba." [zie
ook: The
World Conference of Animals uit:
Chinnakatha].
"Je kan
beroemd zijn om je geleerdheid en fortuin. Maar
de bij kan je de les leren om vrij te zijn van
lijden. De boom kan je geduld en tolerantie
leren. Hij geeft een ieder schaduw, of je nu een
man of een vrouw bent, welke religie,
nationaliteit of status je ook hebt. De boom is
van dienst met vruchten en schaduw, ook de
idioot die met zijn bijl de boom wil omhakken!
De hond leert je de les in geloof,
dienstvaardigheid en het proces van toewijding -
Sathya Sai Baba."
"Als je langer
wenst te leven, om de maatschappij te dienen, om
goddelijkheid langer te ervaren, houd dan je
voeding in de gaten - Sathya Sai
Baba."
"Als je langer
wenst te leven, om de maatschappij te dienen, om
goddelijkheid langer te ervaren, houd dan je
voeding in de gaten - Sathya Sai
Baba."
"Alleen delen
kan verdriet verminderen en vreugde vermeerderen
- Sathya Sai Baba."
"Waar liefde
is daar is vrede, waar vrede is daar is juist
gedrag, waar juist gedrag is daar is waarheid,
waar waarheid is daar is God, waar God is daar
is gelukzaligheid.' 'Wanneer je je houdt aan
deze vier principes ontstaat geweldloosheid als
het natuurlijk gevolg.' - Sathya Sai
Baba."
"Het lichaam,
zegt Sai Baba, is de boot waarmee men de oceaan
van het leven moet oversteken. Besteed daarom
een gezonde aandacht aan het lichaam, maar
overdrijf het niet. Het voedsel dat men opneemt,
is de oorzaak van gezondheid en ziekte. Het
voedsel dat via de mond binnenkomt, kan het
beste bestaan uit verse groente, fruit, noten,
peulvruchten, granen, rijst en alle
zuivelproducten van de koe. Eet alleen
vegetarisch voedsel, want door het eten van
vlees ontwikkelt men hartstocht, agressie en
dierlijke ziekten, en vis veroorzaakt onreine
gedachten. Het gaat overigens niet alleen om het
voedsel dat via de mond het lichaam binnenkomt,
maar ook om alles wat via de zintuigen
binnenkomt." - Citaat uit: Mijn Naam is
Waarheid, door Wim G.J. van Dijk - ISBN
90-72308-36-0."
Zijn
basisprincipes van geweldloosheid (mededogen)
(sarvadharma): sathya - Waarheid -
prema - Liefde - dharma -
Rechtgeaarde plichtsbetrachting en/of eeuwige
waarden - ahimsâ - terwijl
geweldloosheid (mededogen) betekent dat je niet
moet doden (een vegetariër moet zijn) -
shanti - Vrede.
10.3
Hazrat Inayat Khan
De
stichter van de Soefi-orde, het universeel
soefisme, in het Westen, zette tien
doelstellingen of gedachten uiteen die de
basisprincipes vormen voor het universeel
soefisme: De Soefi Boodschap is de eenheid
van alle godsdiensten te verspreiden. Daarbij
staat dan zo de geweldloosheid (mededogen)
en een vegetarisch dieet, dat de spirituele
kern vormt van de meeste wereldreligies,
centraal. Het is niet hun opdracht om de
verbreiding van een speciaal geloof of een of
andere kerk of religie voor te staan, het gaat
om het werk, de volgelingen van verschillende
godsdiensten en geloofsovertuigingen in wijsheid
te verenigen, zodat zij, zonder hun eigen
godsdienst te hoeven opgeven, gesterkt mogen
worden in hun geloof en dit in het ware licht
gaan zien. Op deze manier zal een groter geloof
en vertrouwen in de mensheid worden
bewerkstelligd.
10.4
De Yoga-sûtra's van
Patañjali
De
Yoga-Sûtra's of De Draad van de
Bewustzijnsvereniging: II) De praktijk. a) (30)
Geweldloosheid, waarheidliefde, niet stelen, het
celibaat en geen bezit nastreven vormen de
verzaking. (31) Dit is de grote universele
gelofte die geldt ongeacht de plaats, de tijd,
de omstandigheid en iemands geboorte. b) (32)
Reinheid, tevredenheid, boetvaardigheid,
bezonnenheid en overgave aan de persoon van God
vormen de regulatie.
11
Karma
Het
Sanskriet-woord karma betekent "arbeid of
activiteit" of, meer specifiek, elke activiteit
die een reactie met zich meebrengt waardoor we
aan deze materiële wereld gebonden worden
en baatzuchtige arbeid ofwel gehechtheid aan de
resultaten van de arbeid. Hoewel men het idee
van karma meestal in verband brengt met oosterse
filosofie, beginnen vele westerlingen nu ook in
te zien dat karma een algemeen geldend principe
is (de woorden karma en ahimsa
(geweldloosheid) zijn ook opgenomen in het Groot
Woordenboek Van Dale), zoals ook tijd en
zwaartekracht (ether). Elke activiteit geeft een
reactie. Volgens de wetten van karma moeten we
als we andere levende wezens pijn en leed
bezorgen, in ruil daarvoor zelf pijn en leed
ondergaan, zowel individueel als collectief. Wat
men zaait, zal men oogsten, zowel in dit leven
als in het volgende, want de natuur kent haar
eigen rechtvaardigheid. Niemand kan aan deze
wetten ontsnappen, behalve zij die begrijpen hoe
deze werken [60% van de Nederlandse
bevolking gelooft in reïncarnatie volgens
een laatstelijk gedaan
onderzoek].
Om
te begrijpen hoe karma bijvoorbeeld een oorlog
kan veroorzaken, kunnen we een voorbeeld uit de
Veda's, uit het S'rîmad
Bhâgavatam
("Het Verhaal van de Fortuinlijke") nemen. In de
Bhagavad
Gîtâ
("Het Lied van God") handelt de eerste
hoofdsectie, de hoofdstukken 1 tot en met 6 over
karma(yoga). Soms ontstaat er in een bamboebos
brand doordat de bomen tegen elkaar wrijven. De
bomen zijn echter niet de werkelijke oorzaak van
de brand; het is de wind die ze doet bewegen. De
bomen zijn slechts het instrument (zie S.B.
1.11:
34,
3.1:
21,
5.6:
8,
11.13:
7 en
11.30:
24).
Op dezelfde manier toont het principe van karma
ons dat de wrijving die tussen sommige landen
bestaat niet te wijten is aan de landen zelf,
hoewel die wrijving best de oorzaak zou kunnen
worden van de bosbrand van een wereldoorlog. De
werkelijke oorzaak is de niet-waarneembare wind
van karma, die voortgebracht wordt door de daden
van de zogenaamd onschuldige
wereldburgers.
Volgens de
wetten van karma heeft de supermarkt op de hoek,
of de dichtsbijzijnde hamburgertent meer te
maken met de dreiging van een wereldoorIog dan
bijvoorbeeld een waanzinnige dictator of wat
snel geïrriteerde politici. Het
vooruitzicht van een kernoorlog schrikt ons
geweldig af, maar we staan elke dag even
afschrikwekkende slachtingen toe in de
geautomatiseerde slachthuizen. Zoals eerder
uitgelegd, kan iemand die een dier eet niet
zeggen dat hij het niet gedood heeft omdat hij
zijn mooi verpakte stukje vlees in de supermarkt
heeft gekocht. Hij betaalt daar immers iemand
anders mee om voor hem te doden, en zo laden ze
beiden de reacties van karma op zich. Wat is er
meer hypocriet dan deel te nemen aan een
vredesbetoging en vervolgens naar de
plaatselijke snackbar te gaan om een hamburger
te eten? Dit is precies de huichelarij die
George
Bernard
Shaw
veroordeelde:
'We pray
on Sundays that we may have light
to guide our footsteps on the path we tread;
We are sick of war, we don't want to fight,
and yet we gorge ourselves upon the
dead.'
In zijn
commentaar bij het Caitanya-Caritâmrita,
het boek van Krishnadâsa Kavirâja
Goswâmî over het leven en de leer
van Heer Caitanya, de Heer der Vedische
Reformatie, ook 'Het Nieuwe Testament' van de
Caitanya-vaishnava's, geschreven in de zestiende
eeuw of filognostisch getiteld 'Nectar van de
Daden van Heer Levenskracht' (Madhya 24, vers
251) zegt S'rîla Prabhupâda:
"Degenen die dieren doden en ze onnodig pijn
bezorgen - zoals mensen dat in slachthuizen doen
- zullen in hun volgende leven en in vele levens
die nog zullen komen op dezelfde wijze gedood
worden ... In de joods-christelijke geschriften
wordt heel duidelijk gezegd: 'Gij zult niet
doden.' Toch gaan zelfs religieuze leiders zich
onder het verzinnen van allerlei uitvluchten te
buiten aan het doden van dieren, terwijl ze
tegelijkertijd voor vrome mensen willen
doorgaan. Dit soort schijnvertoningen en
huichelarij in de samenleving zijn de oorzaak
van een eindeloze reeks rampen, zoals oorlogen,
waar mensen in grote getale het slagveld opgaan
om elkaar te doden. Dit zijn de gevolgen van
karma.
Zij die de wet
van karma begrijpen, weten dat vrede niet
verwacht moet worden van betogingen en
verzoekschriften, maar eerder van een
grootscheepse voorlichting waarbij de mensen
onderwezen worden in de consequenties van het
doden van onschuldige dieren (en ongeboren
kinderen). Er moet een bewustzijnsverandering
plaatsvinden in de harten en hoofden van mensen.
Dit zal ons heel wat meer helpen bij het
voorkomen van een verdere groei van de enorme
last van karma die de wereld te dragen heeft.
Als we de wereldproblemen willen oplossen,
hebben we mensen nodig met een gezuiverd
bewustzijn, die kunnen zien dat de kern van elk
probleem in wezen geestelijk is. Mensen met
belangrijke leidinggevende posities in de wereld
zouden vegetariërs moeten zijn.
De meest
gehoorde tegenwerping van de
niet-vegetariërs is dat vegetariërs
nog steeds planten moeten doden en dat ook dat
geweld is. Men kan hierop antwoorden dat er voor
het oogsten van vruchten en vele soorten
groenten, noten en granen geen enkele plant
gedood hoeft te worden. Maar zelfs in die
gevallen waar dat wel zo is, is de pijn die dat
met zich meebrengt veel minder dan dat bij het
slachten van een dier het geval is, om nog maar
te zwijgen over alles wat een voor de slacht
gefokt dier te lijden heeft tijdens zijn leven,
zoals hierboven omschreven. Het is waar dat
vegetariërs planten moeten doden en dat het
doden van planten ook geweld is, maar we moeten
eten om in leven te blijven. "In de strijd om
het bestaan is het ene levende wezen voedsel
voor het andere." Het probleem is dus niet hoe
we het doden helemaal moeten zien te vermijden -
wat een onmogelijk voorstel is - maar hoe we
levende wezens zo min mogelijk leed kunnen
bezorgen en toch aan de voedselbehoefte van ons
eigen lichaam tegemoet kunnen komen.
Vegetarisch
mededogen draagt bij tot het belang van het
brengen
van meer persoonlijk geluk op de eerste
plaats.
12
Voorbij het 'vegetarisch zijn'
Buiten de
bezorgdheid om onze gezondheid, economie,
ethiek, religie en zelfs ons karma, heeft het
vegetarisch zijn (geweldloos zijn) een hogere,
geestelijke dimensie die ons kan helpen bij het
ontwikkelen van onze natuurlijke waardering en
liefde voor God. Volgens de Veda's en al de
andere geschriften van de wereldreligies, is het
doel van het menselijk leven onze identiteit als
dienaar van God in te zien. We zijn niet het
tijdelijke materiële lichaam, maar de
eeuwige geestelijke ziel in dat lichaam. Omdat
we ten onrechte denken dat we dit stoffelijke
lichaam zijn lijden we, terwijl we als
geestelijke ziel in feite eeuwig, vol kennis en
vol gelukzaligheid zijn. Laten we nog eens het
volgende vers uit de Bhâgavata
Purâna
("Het Verhaal van de Fortuinlijke") lezen, en
wel 1.13:
47:
'Zij die zonder handen zijn, zijn van degene met
handen, zonder benen is men van de vierbenigen,
de zwakken zijn van de machtigen en het ene
levende wezen bestaat van het
andere.'
De
schriftuurlijke aanwijzingen zijn niet bedoeld
om de niet-vegetariërs in hun activiteiten
aan te moedigen, maar juist door het aangeven
van regulerende beginselen daarin af te remmen.
Het ene levend wezen vormt met zijn lichaam het
levensonderhoud van andere, sterkere wezens.
Niemand hoeft zich hoe dan ook bezorgd te maken
om zijn levensonderhoud, omdat er voldoende
levende wezens op aarde zijn. Uitbuiting van de
zwakke door de sterke is de wet van het gewone
bestaan; in de verschillende levensrijken wordt
altijd getracht de zwakken te verslinden. In de
materiële wereld kan deze neiging op geen
enkele zelfbedachte manier worden tegengegaan;
het kan slechts door het menselijk wezen, door
het de regulerende principes te laten naleven,
tot gevoel voor het geestelijke te brengen: geen
vlees eten (zie b.v. S.B. 10.1:
4),
geen illegitieme sexualiteit en geen intoxicatie
of gokken. Ze zijn afgeleid van de eeuwige
waarden resp. mededogen (dayâ), zuiverheid
of trouw (s'auca of dâna), waarheid
(satya), en soberheid of boete (tapas). Deze
geestelijke beginselen nu staan iemand niet toe
enerzijds de zwakkere dieren te doden en
anderzijds de gedachte van de vreedzame
coëxistentie te prediken. Als de mens geen
vreedzame samenleving met de dieren aangaat, hoe
kan hij dan verwachten dat de menselijke
samenleving tot vreedzaam samenleven zal komen?
De politiek leiders in een land en haar inwoners
dienen begrip te krijgen voor het Opperwezen of
God en Zijn allesomvattende schepping, waardoor
elk wezen ertoe zal zijn aangetrokken die
schepping te beschermen, te helpen handhaven en
bovenal haar lief te hebben! Zo zal het lijden
in de strijd om het bestaan geleidelijk aan
gelenigd worden.
Leo
Tolstoj zei: 'Zolang er slachthuizen zijn,
zullen er oorlogen bestaan.'
'Er is een causaal verband tussen geweld tegen
dieren en geweld tegen mensen.'
13
Partij voor de Dieren
In Nederland
is sinds september 2006 ('s Werelds) 1e 'Partij
voor de Dieren' opgericht. Zij deden mee aan de
verkiezingen voor een nieuw kabinet in november
2006 en behaalden daarvoor 2 zetels. Dat is wat
mij betreft een teken van vooruitgang in het
collectieve bewustzijn, gezien de ondersteuning
van vele nederlanders en bekende
persoonlijkheden als o.a. Harry Mulisch, Kees
van Kooten, Martin Gaus, Maarten 't Hart, Jan
Wolkers en Paul Cliteur enz. Inzet van de PVDD:
Verwerpen van alle vormen van geweld,
intimidatie en bedreiging die worden ingezet bij
de behartiging van het welzijn der dieren.
Dieren worden uitgebuit (ook in Nederland). Er
is een hoop zinloos geweld tegen dieren, terwijl
het levende wezens zijn die ook gevoel hebben,
aangetoond door tal van biologen en ethologen.
Dieren hebben ook een intensief sociaal leven,
zorgen voor elkaar en kunnen heel
altruïstisch zijn. Sommige dieren moeten
andere dieren doden om in leven te blijven. Maar
een grote groep dieren leeft tevreden met het
consumeren van planten, zaden, grassen en
kruiden. Als je geen mededogen hebt met een
dier, voor een ander wezen, dan mis je dat toch
ook voor je medemens. Het blijft een individuele
verantwoordelijkheid om al dan niet dieren te
eten. Gedragsverandering kun je niet opleggen.
Je kan wel de onwetendheid c.q. 'angst' om
vegetariër te worden proberen weg te nemen
door de gevolgen van het vlees eten te laten
zien en goede informatie te geven over wat nu
een goed vegetarisch dieet is, waarbij je alle
benodigde vitaminen, mineralen e.d.
binnenkrijgt, die in vlees zitten, dus de juiste
vleesvervangers (Partij
voor de dieren).
Mahatma
Gandhi: "De omgang met dieren zegt iets over
het
beschavingsniveau van een land en haar
volk."
14
Milieudefensie start burgerinitiatief voor einde
bio-industrie
Amsterdam, 12
september 2006 &endash; Milieudefensie en haar
jongerenorganisatie Jongeren Milieu Actief (JMA)
starten vandaag een burgerinitiatief om een eind
te maken aan de bio-industrie. De organisaties
willen dat de Tweede Kamer kiest voor een
veehouderij zonder dierenleed, zonder
milieuvervuiling en zonder import van
veevoersoja die ten koste gaat van het
Amazonewoud. Als 40.000 burgers dit initiatief
ondersteunen is het parlement verplicht om het
voorstel te behandelen. De nieuwe Tweede Kamer
moet zich dan uitspreken over de toekomst van de
veehouderij. Milieudefensie en JMA zijn er van
overtuigd dat veel Nederlanders een veehouderij
willen die wél rekening houdt met de
belangen van dieren en het milieu. Maar de visie
van de samenleving moet nu ook door de politiek
worden opgepikt. Campagneleider Wouter van Eck
van Milieudefensie: 'Het ongenoegen in de
samenleving over de misstanden in de
landbouwsector is groot. Dit burgerinitiatief
biedt de historische kans om de bakens te
verzetten.
Los van
partijpolitieke tegenstellingen moeten de nieuwe
kamerleden hun eigen antwoord formuleren op dit
maatschappelijk verzoek. Het is een
gewetensvraag voor ieder Kamerlid: wil ik dit
nog langer voor mijn rekening nemen, of grijpen
we deze kans en gaan we het anders doen.' De
bio-industrie is erop gericht om zo
efficiënt en goedkoop mogelijk te
produceren. In Nederland leven 450 miljoen
landbouwdieren op elkaar gepropt in stallen vaak
zonder ooit daglicht te hebben gezien. Kuikens
worden ontdaan van hun snavel en biggen worden
onverdoofd gecastreerd. Nederland is het
dichtstbevolkte varkens- en kippenland ter
wereld. De hoeveelheid mest die dit oplevert is
70 miljard kilo per jaar, dat is 4.000 kilo per
Nederlander. De mest is een grote vervuiler van
de bodem en het grondwater. Natuurgebieden
worden aangetast en veel plantensoorten sterven
uit. Ook is de bio-industrie door de
grootschalige import van veevoersoja mede
verantwoordelijk voor de vernietiging van unieke
natuurgebieden in Zuid-Amerika. De aanleg van
sojaplantages is in het Amazonegebied
één van de belangrijkste oorzaken
van ontbossing. Sinds mei 2006 biedt de Tweede
Kamer de mogelijkheid om met een
burgerinitiatief onderwerpen op de politieke
agenda te zetten, vooralsnog voor een
proefperiode van twee jaar. Indien 40.000
burgers het initiatief ondersteunen wordt het
voorstel in behandeling genomen (zie
Stop
Fout Vlees).
15
Filognosie en Vegetarisch delen en waar een goed
vegetarisch dieet aan moet
voldoen
Uit: De
Ether Bestaat (Aadhar 2006): Dialoog vier -
Waardenbeheersing.
Vraag: Het laatste principe is dat van
het mededogen.. dus moet ik in de yoga mijn
naaste liefhebben of hoe zit dat?
Antwoord: Zeker is een goede yogi een
mens vol mededogen. Hij herkent zijn eigenbelang
in dat van anderen en lijdt als anderen lijden.
Dus helpt hij. Dat is mededogen, dayâ. Ik
moet wel dom zijn als ik ervan geniet als een
ander te lijden heeft. Wens dat een ander niet
toe en aanvaard niet voor anderen wat je voor
jezelf ook niet accepteert. De wet van het karma
is die van de actie en de reactie. Het slaat
altijd weer op jezelf terug. Je belandt in de
wereld die jezelf hebt opgebouwd. Om die reden
zegt men: zet je in voor de hemel en een betere
wereld. Maar natuurlijk is het deze wereld, maar
dan beter gedaan. Dat wat beter is omsluit
zonder repressie het goed van dat wat eraan
voorafging; wat is een boom nu zonder zijn
wortels? Mededogen is het vredesprincipe, dat is
hoe de menselijke zaak recht wedervaart. Zinloze
zelfvernietiging is de moordenaar van alle
geloof. Onnodig geweld moet koste wat het kost
worden vermeden. Het is erg genoeg om van
noodzakelijk geweld te moeten zijn, in de
zelfverdediging, met het wapen van je vijand. De
Gîtâ, waarin Heer Krishna zijn
vriend Arjuna ertoe aanzet zijn wapens op te
pakken en te vechten zegt het op deze manier:
'gezegend zijn zij die het op zich af zien
komen, aan hen is het koninkrijk der hemelen.'
Ook is het van belang om van liefdadigheid te
zijn: geef hen die behoeftig zijn waar ze om
verlegen zitten: voeding, onderdak, kleding,
zekerheid en andere basisbenodigdheden. Zorg
ervoor dat niemand heeft te klagen. Aldus volgt
dit principe vanzelf het principe dat eraan
voorafgaat. Zonder delen en helpen is de
menselijke samenleving helemaal niet menselijk,
maar bevindt ze zich op de weg van de
zelfvernietiging. De vier principes genoemd
definiëren de menselijkheid, en dat is niet
de dierlijkheid die zwakheid ermee is, die
misleidt, doodt, promiscue is en steelt. En niet
op de laatste plaats is er dan ook het mededogen
met andere schepselen. Wees ook met hen
geweldloos. Het is niet nodig om dieren voor het
voedsel te doden. De levensvreugde die je hen
gunt zal de jouwe zijn als je ze hun volle leven
laat leven. Je doodt toch ook niet je moeder als
ze jou niet meer te eten geeft? Waarom zou je
dan wel moedertje koe doden als ze geen melk
meer geeft, is dat niet immoreel? En laat ook de
andere dieren leven. Deel in de levensvreugde,
niet zozeer in de levenslust, dat is de weg naar
God. Vermijdt niet-noodzakelijk geweld. Ik zeg
het je nog eens: de noodzaak voorbij ben je een
dwaas die stap voor stap afglijdt in de
hel.
Vraag:
Dus hoe moet ik dan een goede vegetariër
zijn? Alleen maar bonen eten in plaats van vlees
maakt me hongerig, dat kan toch niet goed zijn?
Dat zou me verzwakken!
Antwoord:
Gelijk heb je. Maar de kracht die je zoekt
is niet de kracht van het onnodige geweld dat
vleeseters koesteren tegen dieren. Het is meer
de kracht van de defensief gewelddadige olifant
en het rund, dan de kracht van de offensief
gewelddadige tijger en de wolf die je zoekt als
mens. Het vegetarisch dieet vraagt wat meer
inspanning van jouw kant om gezond en krachtig
te blijven. Maar de resulterende levensvreugde
maakt het zeker de moeite waard. Dus let goed op
je eiwitten, je vitaminen en mineralen als
ijzer. Voor je eiwitten eet je bonen
gecombineerd met granen. Ze vormen z.g.
complementaire eiwitten, samen verschaffen ze je
al de bouwstenen voor je lichaamseigen
eiwitsynthese. Vlees is net een vitaminepil: je
krijgt alles in een hap binnen. Dat is aardig,
en smaakt nog goed ook, maar het afbreken van
hoogwaardige, complexe eiwitten in de
samenstellende delen die nodig zijn voor je
eigen eiwitaanmaak, geeft giftige afvalstoffen
in de darmen die schade doen aan je
spijsvertering en werkt, volgens sommige
onderzoekers, ziekten in de hand als kanker van
de maag en de dikke darm, zeker als het vlees
gerookt of geblakerd is. Vleeseters als katten
en honden hebben korte darmen. Maar jij als een
primaat met beperkte talenten in dezen hebt dat
niet; jij hebt een lang darmkanaal. Jij
vergiftigt jezelf met vleeseten en daarom zegt
de dokter ook altijd: je moet aan je conditie
werken, je lichaam in beweging zetten, je in het
zweet hollen, al is het alleen maar om je
spijsvertering te stimuleren. En zo is veel van
de vleeseterscultuur er alleen maar is voor
digestieve doeleinden: om je stront te bezorgen.
Letterlijk verzuurt men als vleeseter bij de
noodzaak van een sterker maagzuur. En verzuurd
speeksel is ook niet goed voor je dentale
gezondheid. Dus wees ook om de redenen van een
vreedzaam en comfortabel leven, een
vegetariër. De planeet kan bovendien ook
niet zoveel vleeseters herbergen. Dus zet het
uit je hoofd, er zit geen toekomst in. De
eiwitten zijn, met bonen en granen gecombineerd,
het probleem niet; je moet er zelfs op letten
dat je het lichaam niet al te veel tevreden
stelt door alle eiwitten in een maaltijd
tegelijk te gebruiken, tenzij je natuurlijk een
feestje hebt of wat extra's kan gebruiken. Eet
brood of iets van granen bij het ontbijt, maar
niet steeds rijst of pasta bij je warme eten.
Eet in plaats daarvan, als je niet te dik bent,
aardappels. Gebruik slechts (bij voorkeur
biologische) bonen of andere peulvruchten bij de
aardappels en groenten in het vervangen van je
vleesmaaltijd. Het lichaam zal er dan ijverig in
blijven om het noodzakelijke aanvullende koekje
bij de thee te krijgen of een boterham wat later
op de dag.
Eet weinig,
maar regelmatig; maar laat je ook af en toe eens
gaan, b.v. op een
cakradag
als je sociaal bent. Drink kruidenthee. Dat
tezamen houdt het lichaam zowel als de geest
gretig zowel als bevredigd. Voor je vitaminen
moet je er voor zorgen dat je drie stuks fruit
per dag eet zowel als een half bord verse
groente. De vitamine C is absoluut noodzakelijk.
Je zal gebukt gaan onder depressies en ziek
worden als je ze niet binnen krijgt. Voor je
ijzer, een element dat ook vrij voor handen is
in de vleesmaaltijd, moet je ijzerrijke groenten
en vruchten eten, zoals broccoli, witlof en
vijgen om geen last te krijgen van bloedarmoede.
Voor je vitamine B12 - de vitamine die je
hongerig maakt als die ontbreekt - moet je
melkproducten eten (je kan maximaal een maand
zonder B12). Het is een vitamine nodig voor je
zenuwstelsel. Drink, behalve met het melkvasten
dan, twee glazen melk per dag of anders, als je
allergisch bent voor lactose, kunnen een paar
plakjes kaas volstaan die dezelfde hoeveelheid
melk dekken. Kaas is samengeperste en
gefermenteerde melk waar het water aan
ontbreekt. Het is veilig voor mensen met de
allergie. Veganisten zijn ertoe veroordeeld
zeewier te nuttigen in plaats van melkproducten
te gebruiken. Een dergelijk dieet is veel
moeizamer. Wees niet een fanaat, of anders lijdt
je aan een gebrek aan filosofie. De koe is je
welvaart en welzijn, en in een vegetarische
cultuur is ze heilig dus. Noten zijn ook een
bron van vitamine B (maar niet van B12),
selenium (paranoten) vetzurenen eiwit (zie een
overzicht). Eet, zij het spaarzaam, echte boter
op je brood en geen margarine, de kunstmatige
vitamine D erin kan je namelijk ernstige
moeilijkheden bezorgen. Een teveel ervan geeft,
i.t.t. de natuurlijke vitamine D,
kalkafzettingen (hypercalcemie) door het hele
lichaam. Ook kunnen er problemen ontstaan met
b.v. je gewrichten en zenuwen. Vitamine D heeft
te maken met het immuunsysteem dat, ontregeld
met een verkeerde D, kan leiden tot chronische
ontstekingen zoals gezien in ziekten als M. S.
en artritis. De les is dus: eet natuurlijk en
niet te veel, niet alles tegelijk, en eet
gevarieerd; dan zal je langer en gelukkiger
leven dan menig een vleeseter en zal je zonder
al het zweet zijn (en de extra medische onkosten
en ellende) om gezond te kunnen
blijven.
Zie voor meer
dialogen: Synopsis
van de Orde van de Tijd
Filognosie:
betekent letterlijk: liefde voor de kennis. De
term wordt gebruikt in contrast met de term
filosofie om aan te geven dat niet enkel de
liefde voor de wijsheid en haar ontwikkeling het
doel is, maar meer de liefde voor de kennis in
haar geheel zoals ze is. Praktisch gesproken
impliceert de term de praktijk van het
teweegbrengen van eenheid en harmonie van
bewustzijn op het gebied van de feiten (methode/
wetenschap), de principes
(analyse/spiritualiteit) en de persoon
(religie/politiek) middels contemplatie, vertoog
en dienst aan de natuurlijke orde van de tijd in
samenhang met de ether, als de methode voor het
bieden van tegenwicht tegen de moeilijkheden van
de onwetendheid. (zie verder de filognosie
site)
Filognostische
bekentenis 132:
Overtreden van de basisregels leidt tot
materialisme en onevenwichtigheid in de achting
voor de zes gezichtspunten en volheden; derhalve
is de ideale filognost iemand die 1) zijn klok
en weekorde met de zon gelijk zet, 2) een
vegetariër is, 3) celibatair is tenzij hij
kinderen verwekt, en 4) in principe iemand die
zijn werk doet voor een uitkering of
basis-inkomen - een niet-ideale filognost noemt
men dan een profiteur.
16
Een volwaardig recept voor een gezonde
vegetarische (feest)-maaltijd
Hierbij een
beschrijving van een volwaardige vegetarische
maaltijd, met alle benodigde eiwitten en
vitaminen (voor de vetzuren moet je ofwel extra
kaas gebruiken, 's morgens op de boterham b.v.,
of 's avonds wat losse blokjes, en/of een extra
eetlepel lijnzaadolie door je toetje doen - is
wat minder lekker -, zie nogmaals de negen
punten van de hierboven beschreven 'Biochemie
van het filognostisch dieet'). Een vegetarische
maaltijd is gewoon ook heel lekker, het hart een
genoegen!
-
Gepureerde
aubergine, spinazie en
tomaten
- Gekruide
rijst
- Tofu
in
kruidentomaten-saus
- Biogarde-yoghurt
met vers fruit en ahornsiroop
Gepureerde
aubergine, spinazie en tomaten: Dit
gerecht wordt gemaakt door de groenten te koken
tot ze een dikke saus vormen.
Ingrediënten:
900 gr. aubergine in blokjes gesneden, 450 gr.
fijngehakte spinazie (zonder stelen), 900 gr.
tomaten, ontvelt en fijngesneden, 5 eetl.
zonnebloemolie of ghî (geklaarde boter,
kant en klaar te koop in toko's), 1 gedroogde
spaanse peper, fijngemaakt (of een mespunt),
halve theel. kurkuma, 1 theel. fijngemalen
korianderzaad, halve theel. fijngemalen
komijnzaad, halve theel. asafoetida (Hing -
sterkruikend hars van de wortel van de Ferula
asafoetida, in poedervorm, wordt gebruikt om
zijn speciale smaak en geneeskrachtige
eigenschappen; u kunt dit poeder ook makkelijk
weglaten), anderhalve dl. water, 1 theel.
rietsuiker, 2 en halve theel. zout en halve
theel. garam masala (kant en klaar bij de
toko).
Bereiding:
Verhit de olie of ghî in een grote pan en
bak de spaanse peper en de koriander een paar
seconden. Voeg daarna de andere poederspecerijen
toe, bak alles nog een paar seconden en doe er
dan meteen de aubergineblokjes bij. Bak ze boven
een matig hoge vlam terwijl je voorzichtig
roert, tot de aubergine boterzacht is en de
zaadjes er uit beginnen te vallen.
Roer er nu de
spinazie, de tomaten en het water doorheen. Dek
de pan gedeeltelijk af en laat de groenten
ongeveer 20 minuten koken, terwijl je af en toe
roert. Draai de vlam hoger en laat alles, onder
herhaaldelijk roeren, nog 10 minuten doorkoken,
totdat de spinazie, de aubergine en de tomaten
samen een dikke fluweelachtige saus vormen.
Tenslotte de pan van het vuur halen, suiker,
zout en garam masala toevoegen en doorroeren.
Voorbereiding en kooktijd: 40
minuten.
Gekruide
rijst.
Ingrediënten:
250 gr. basmati-rijst of een andere
kwaliteitsrijst met een lange korrel, 5 dl.
water, 2 eetl. zonnebloemolie of ghî, 2
spaanse pepers, zonder zaad en fijngemaakt, 1
theel. komijnzaad, 1 theel. fijngemalen kaneel,
1 theel. geraspte gember, 3 kardemomzaaddoosjes,
2 eetl. fijngehakte peterselie of
korianderblaadjes, 1 theel. zout.
Bereiding: De
rijst goed wassen, 15 minuten laten weken en
vervolgens 15 minuten laten uitlekken (Dit mag
je ook overslaan). Breng het water aan de kook.
Verhit de olie en bak er de spaanse pepers en
het komijnzaad in. Als het komijnzaad bruin
begint te worden, voeg je de kaneel, gember en
kardemom toe. Roer alles een keer door en strooi
de rijst erbij, terwijl je blijft roeren. De
rijst moet na een paar minuten licht geroosterd
zijn. Giet het kokende water bij de rijst, leg
een deksel op de pan en draai de vlam zo laag
mogelijk. Laat de rijst zonder het deksel van de
pan te nemen en zonder te roeren ongeveer 15
minuten koken, totdat al het water opgenomen is.
Neem het deksel van de pan en laat de rijst een
paar minuten droogkoken. Verwijder de
kardemomzaaddoosjes en meng voorzichtig met een
vork de fijngehakte peterselie of
korianderblaadjes en het zout door de rijst.
Deze rijst kan geserveerd worden bij elke
groenteschotel of bij willekeurig welk gerecht.
Tofu
(of kikkererwten, bruine- of witte bonen of
kapucijners (kant en klaar uit glazen
potten of gedroogde variant die vooraf geweekt
moet worden)) in kruiden-tomatensaus.
Ingrediënten:
500 gr. tofu (bij de toko of supermarkt), 1
pakje gezeefde tomaten, 3 dl. water, 2 eetl.
zonnebloemolie, garam masala, 1 pakje
kokoscreme, handjevol rozijnen, halve theel.
zout (optioneel), 1 potje zwarte of groene
olijven op olie (optioneel), gesneden gember op
siroop.
Bereiding:
Snijd de tofu in blokjes van 2 bij 2 cm. Verhit
de olie in de koekepan en bak de blokjes met een
theel. garam masala of andere kruiden, die je
lekker vind (italiaanse kruiden, basilicum
etc.), op een wat hogere vlam, zodanig dat de
blokjes wat bruin worden en dichtschroeien. Voeg
zoveel gezeefde tomatenpuree erbij als nodig,
het water, de rozijnen, stukjes kokoscreme, 2
eetl. olijven, 2 eetl. gember en roer dit alles
voorzichtig door de tofu. Laat dit een half
uurtje lekker zachtjes bakken, zodat alle smaken
zich met elkaar vermengen. Voeg nog wat water
toe om te verdunnen en de hoeveelheid saus te
vermeerderen. Strooi als extra bij het opdienen
van de saus nog wat cashewnoten
erover.
Biogarde-yoghurt
met vers fruit en
ahornsiroop.
Ingrediënten:
1 beker (500 ml.) Biogarde-yoghurt, stukjes vers
fruit zoals banaan, kiwi, mango, aardbeien, peer
of naar eigen keuze. 2 eetl. room, 2 eetl.
ahornsirop, eventueel een klein beetje
rozenwater voor extra geur en smaak.
Bereiding: vul
de desertschaaltjes met bovengenoemde
ingrediënten en voeg voor een fijne geur
een klein beetje rozenwater toe, of nog een paar
pijnboompitjes ter versiering.
[Ahornsiroop
is ingedikt sap van de ahorn-boom
(suiker-esdoorn) en is heerlijk als zoetmiddel
voor toetjes. Ahornsiroop is de meest
natuurlijke ongeraffineerde suiker die er
bestaat, omdat hij nog alle sporenelementen en
mineralen van zijn omgeving bevat. De indianen
kregen de kunst onder de knie om van deze bomen
het zoete sap te winnen en tot houdbare siroop
te bereiden]
Eet
Smakelijk!
17
Wist u dat?
....Heer
Krishna, de achtste (zie ook S.B.
10: 3)
en voornaamste avatâra (nederdaling
van God op aarde) en incarnatie van de Hindoegod
Vishnu beroemd was om Zijn betoverende
fluitspel en daarmee een fascinerende en
magische groei van het groen teweegbracht in
Vrindâvana, een stad aan de oever van de
rivier de Yamunâ in noord-centraal India,
beroemd door zijn heiligen/muzikanten. Veel
later wordt verslag gedaan van een hoveling van
de beroemde Moghul Keizer Akbar, die in staat
bleek wonderen te verrichten met zijn gezangen
zoals het laten regenen, olie-lampen die
spontaan gingen branden, en het stimuleren van
de groei en bloei van planten en bloemen door
simpelweg ragas te reciteren in hun bijzijn. Dit
aantrekkelijke idee is bevestigd in de
Tamil-literatuur, die verwijst naar de 'ogen' of
knoppen van de suikerrietplant die sterk gingen
groeien in antwoord op het zoete gezoem van
gespikkelde kevertjes en naar een sterke stroom
van zoete nectar uit de goudkleurige bloemen van
de 'Gouden Regen' (Cassia fistula) als ze
werden toegezongen met hart-betoverende
melodieën.
.... dat
zonder twijfel is bewezen dat de groei, het
bloesemen en opengaan van bloemknoppen, het
fruit dragen en voortbrengen van zaden, door
harmonische geluidsgolven positief wordt
beïnvloed .....
.... een van
de meest belangrijke onderdelen in het dieet van
de mens is proteïne, die de acht
essentiële amino-zuren voortbrengt, die
zorgen voor de groei van het lichaam. Er zijn
eenentwintig amino-zuren: Acht worden essentieel
genoemd voor de volwassene, tien ervan zijn
nodig voor het opgroeiende kind. Als deze
achttien amino-zuren aanwezig zijn, kan het
lichaam de drie resterende amino-zuren zelf
aanmaken.
.... vlees de
meest populaire bron van eiwitten is; het stukje
biefstuk van vandaag komt van vlees dat in 180
dagen geforceerd wordt geproduceerd door het vee
te voederen met veevoer van een kwalitatief laag
gehalte eiwit met granen voordien bespoten met
giftige insectisiden. Het gif nestelt zich
rechtstreeks in het vet, speciaal in het
doorregen vlees van het dier en kan bij
langdurige consumptie leiden tot hartkwalen. Om
het gewicht van de koeien te verhogen met
twintig procent - en daarmee een extra winst te
garanderen van miljoenen euros/dollars -
voederen de veefokkers hun dieren met
diethylstilbestrol (DES), die kankerverwekkend
zijn voor mannen en vrouwen.
.... de
mensheid in angst is verzet door de uitvinding
van de atoombom. Maar de wijdverspreide
vernietiging en uitputting van de grond waar we
van afhankelijk zijn voor ons bestaan, wordt
genegeerd door de meerderheid van de mensen, die
alleen denken aan calamiteiten in termen van
natuurrampen en oorlogen. Verspillende
exploitatie van de vruchtbare grond wordt
gedeeltelijk veroorzaakt door het verlangen naar
snelle opbrengst en winst en ook door een zekere
graad van onwetendheid. Veel wetenschappers en
landbouwspecialisten realiseren zich nu dat hun
kennis op het gebied van de natuurlijke
processen met betrekking tot de vruchtbaarheid
van de grond, van de aarde, niet compleet en
toereikend is. Zij erkennen dat deze processen
alleen gedeeltelijk uitlegbaar zijn in
landbouw-wetenschappelijke termen en dat de puur
onnatuurlijke benadering van de studie van de
grond en zijn vele goede eigenschappen een
doodlopende weg is; zo dood als de mechanische
vastberadenheid van de negentiende-eeuwse
Natuurkunde. "Dood" is het geschikte woord
ervoor, want de missende factor hier is het
'leven' zelf.
'...
dat alle levende wezens:
de mens, planten, dieren, de aarde, planeten en
de sterren
met elkaar zijn verbonden:
als een van hen wordt aangetast, worden de
anderen ook aangetast!'
18
Waarden, Principes en Filognosie
Waarden:
De zaken van fundamenteel belang in de
filognosie. De morele basis van het Spel van de
Orde en de regulerende beginselen of principes.
Tegenover de dierlijke waarden, van eten,
slapen, vechten en voortplanten, staan de
apollinische waarden van de persoon begiftigd
met rede en logica. De filognosie baseert zich
daarbij op de vedische formulering van de
waarden van de yoga zoals uitgedrukt in de
yogagelofte (yama), van geweldloosheid,
waarheidliefde, niet stelen, celibaat, en geen
bezit nastreven (ahimsa, satyâsteya,
brahmacârya aparigraha yama).
De regulerende
principes die rechtstreeks samenhangen met deze
waarden zijn gebaseerd op de formulering van
Vyâsadeva aangaande de yama yogawaarden
van de vedische kennis in de vorm van de vier
poten van de stier van het dharma: satya, tapas,
sauca, dayâ, ofwel waarheidliefde,
boetvaardigheid, reinheid, en mededogen. Dit
zijn de vier basisgeboden. Niet de gebruikelijke
tien geboden dus, maar enkel deze vier waar je
voldoende aan hebt om mee te beginnen; dezen
vormen de grondslag.
Principes:
De vuistregels voor goed gedrag in de
filognosie. Ze zijn afgeleid van de fundamentele
waarden en vormen als het ware de basisgeboden.
In het spel en de drievoudigheid van de
filognostische disciplines vormen de principes
de kern van de spirituele discipline die bestaat
uit transcendentie in gnosis en bewustzijn van
dualiteit in analyse.
Als
regulerende principes gelden ze als: niet liegen
en geen intoxicatie, geen promiscuiteit, niet
stelen, en geen vlees eten.
Als de
basiswaarden voor de menselijkheid en de ziel
als: waarheidliefde, zuiverheid, boetvaardigheid
en mededogen. De principes bepalen de regels van
het spel van de orde:
-Respecteer de
waarheid, geen escapisme.
-Blijf trouw, bedrieg niet en maak geen
misbruik.
-Deel wat je hebt, gok niet op enige winst.
-Respecteer alle levende wezens.
Het overtreden
van de basisprincipes maakt iemand een profiteur
- het filognostisch equivalent voor een zondaar
- die zijn schuld moet inlossen, moet afdoen om
stabiliteit en geluk te bereiken.
Christelijke
basis: de geboden niet te liegen, niet te
stelen, niet ontuchtig te zijn, en niet te
doden.
Vedische
referentie: vidhi - satya, dayâ, tapas,
s'auca.
Filognosie:
Filognosie betekent letterlijk: liefde voor de
kennis. De term wordt gebruikt in contrast met
de term filosofie om aan te geven dat niet enkel
de liefde voor de wijsheid en haar ontwikkeling
het doel is, maar meer de liefde voor de kennis
zoals ze is in haar geheel. Praktisch gesproken
impliceert de term het teweegbrengen van eenheid
en harmonie van bewustzijn op het gebied van de
feiten (methode/ wetenschap), de principes
(analyse/spiritualiteit) en de persoon
(persoonlijk/politiek) middels contemplatie,
vertoog en dienst aan de natuurlijke orde van de
tijd in samenhang met de ether, als de methode
voor het bieden van tegenwicht tegen de
moeilijkheden van het niet weten. (zie ook de
instructie-site
Filognosie).
19
Voetnoten/Referenties
1)
"Diet and Stress in Vascular Disease", Journal
of the American Medical Association, JAMA 176:
135-35, 1961.
2) Primary Prevention of the
Arteriosclerotic Disease, rapport van de
Inter-Society Commission for Heart Disease
Recources, Oplage 42; A53-95, december 1970;
Dietary Goals For the United States, Senate
Select Committee on Nutrition and Human Needs,
U.S. Printing Office, Washington D.C., 20402,
februari 1977.
3) Verzadigde vetten worden
hoofdzakelijk, maar niet uitsluitend,
aangetroffen in producten van dierlijke
oorsprong; gehydrogeneerde (verbinden met
waterstof) vetten worden aangetroffen in voedsel
dat voor de handel geproduceerd wordt;
cholesterol wordt uitsluitend aangetroffen in
producten van dierlijke oorsprong.
4) "What is the Experts' Opinion
on Diet and Coronary Heart Diseases?", Kaare R.
Norum, Journal of the Norwegian Medical
Association, 12 februari 1977.
5) Dr.ir. Hermus,
wetenschappelijk medewerker aan de afdeling
"Humane Voeding" van de Landbouw Hogeschool te
Wageningen.
6) "Soybean Protein Diet in the
Treatment of Type II Hyperlipoproteinaemia",
C.R. Cistori et. al., The Lancet, 1 (8006):
275-7, 5 februari 1977.
7) "Role of Lifestyle and Dietary
Habits in Risk of Cancer Among Seventh-Day
Adventists", R.L. Phillips, Cancer Research, 35:
3513, november 1975; "Fat Intake Seen Increasing
Cancer Risk", Morton Mintz, Washington Post,
september 1976.
8) "Bacteria and the Aetiology of
Cancer of the Large Bowel", M.J. Hill, The
Lancet, 1: 95-100, 1971.
9) Cancer and Other Diseases from
Meat Consumption p. 12, Blanche Leonardo Ph.D.,
1979.
10) How Sodium Nitrite Can
Affect Your Health, M. Jacobs, Center for
Science in the Public Interest, Washington D.C.,
1973. 'Nitrosamines as Environmental
Carcinogens', W. Linjinsky en S.S. Epstein,
Nature 225, p. 21-23, 1970. 'Nitrate and Human
Cancer', Committee on Nitrate Accumulation,
National Academy of Sciences, Washington D.C.,
20418, 1972 en The Lancet, 2 (8032): 281,
1977.
11) Poison in Your Body p. 52,
Gary en Steven Null, Arco Press, 1977.
12) Diet, Nutrition and Cancer,
National Research Consul, American Academy of
Sciences, National Academy Press, June 1982.
13) "Health Forum", Dr. P.
Airola, Vegetarian Times, page 67, August
1982.
14) "The Influence of Flesh
Eating on Endurance", Irving Fisher, Yale
Medical Journal, 13 (5): pp. 205-221.
15) A Fleshless Diet:
Vegetarianism as a Rational Dietary pp. 131-132,
J.L. Buttner, Frederick A. Stokes Company, New
York, 1910.
16) Diet for a Small Planet,
page 12, Francis Moore Lappé, New York
Ballantine Books, 1975.
17) Diet for a Small Planet,
page 10, Francis Moore Lappé, New York
Ballantine Books, 1975.
18) Diet for a Small Planet,
page 235, Francis Moore Lappé, New York
Ballantine Books, 1975.
19) Georg Borgström,
geciteerd in Diet for a Small Planet page 25,
Francis Moore Lappé, New York Ballantine
Books, 1975.
20) Lester Brown, geciteerd in
The Vegetarian Alternative page. 234, Vic
Sussman, Rodale Press, 1978.
21) Dr. Jean Mayer, geciteerd in
Dietary Goals for the United States page 44,
Senate Select Committee on Nutrition and Human
Needs, U.S. Printing Office, 20402, 1977.
22) Georg Borgström,
geciteerd in Diet for a Small Planet page 32,
Francis Moore Lappé, New York Ballantine
Books, 1975.
23) Population, Resources and
Environment page 64, Paul and Anne Ehrlich, W.H.
Freeman and Company, 1970.
24) FAO Production Yearbook
1984, vol. 38, Statistics Series No. 61, pp.
226-247, Food and Agriculture Organization of
the United Nations / Rome.
25) The Edenite Creed for Life
page 19, The Edenite Society, 1979.
26) The Edenite Creed for Life,
The Edenite Society, 1979.
27) The Gospel of the Holy
Twelve page 8, Ds. G.J.R. Ousley, Health
Research, reprint 1974.
28) Broma-voedsel (Marcus 7.19,
Lucas 3.11 en 9.13 en Johannes 4.34); brosimos -
dat wat gegeten kan worden (Lucas 24.41); brosis
- voedsel, of eten als handeling (Johannes 4.32,
6.27, 6.55, Lucas 12.42); prosphagion - iets te
eten (Johannes 21.5); trophe - voeding (Mattheus
3.4, 6.25, 10.10, 24.45, Lucas 12.23, Johannes
4.8); phago - eten (Mattheus 25.35, 25.42, Lucas
8.55). Elke keer duidt het oorspronkelijke
Grieks op voedsel in het algemeen. Het dient wel
opgemerkt te worden dat de New English Bible de
juiste vertalingen gebruikt.
29) In het artikel "Was the
Master a Vegetarian?" van Ds. V.A. Holmes-Gore
vinden we onder andere het volgende over
Jezus.
30) The Four Soul Killers, page
15, Gnostic Orthodox Church, St. George Press,
1979.
31) Een aantal ervan zijn:
Genesis 3.18, 9.4, 9.5; Deuteronomium 12.16;
Jesaja 1.11, 1.15, 66,3; Leviticus 3.17, 7.14,
7.23, 7.26; en Spreuken 23.20.
32) Het is zeker interessant te
weten dat de meer dan 5000 jaar oude vedische
literatuur de verschijning van Boeddha voorspeld
heeft. In het S'rîmad Bhâgavatam
(1.3: 24) vinden we de volgende passage: tatah
kalau sampravritte, sammohâya
sura-dvishâm, buddho
nâmnâñjana-sitah,
kîkatheshu bhavishyat: "Daarna in het
Kali-tijdperk zal Zijn geboorte als Heer Boeddha
uit Añjanâ in Gayâ
plaatsvinden om diegenen die afgunstig zijn op
de theïsten te misleiden". In vers 28 van
hetzelfde hoofdstuk wordt uitgelegd dat alle
incarnaties volkomen expansies zijn van de
Allerhoogste Heer, bhagavân, maar dat Heer
Krishna de oorspronkelijke Allerhoogste Heer
Zelf is (krishnas tu bhagavân svayam). De
s'âstra's (vedische geschriften)
beschouwen Heer Boeddha dus als een incarnatie
van Krishna.
20
Geraadpleegde Literatuur - Links
-De Orde van
de Tijd - De
spirituele
essentie
-De Orde van de Tijd - De
andere regels
-De Orde van de Tijd - Vitaminen
-De Orde van de Tijd - Over
Goeroes en Hun
Onderricht
-De Orde van de Tijd - Definities
van filognostische
termen
-De Orde van de Tijd -
Politiek Programma - Programma voor een
Doelbewust Mensenrechten Identiteits
Bestuur
-De Orde van de Tijd - Praatje
van de dag: De webmaster spreekt zich uit over
de dingen van de dag tegen het licht gehouden
van de filognosie, de liefde voor de
kennis
-Short
Biography of Hazrat Inayat
Khan
-Sufi
Order
International
& Ten
Sufi Thoughts
-Soefisme
-De
Yoga-Sûtra's van Patañjali of De
Draad van de
Bewustzijnsvereniging
-Food for the Spirit: Vegetarianism and the
World Religions by Steven Rosen / ISBN
0896470229
-Interview
with Steven Rosen about vegetarianism by Radio
Animalvoices.
-Vegetarian
Recipes and
Resources
by Stephen Knapp
-Vedische Kookkunst door Âdirâja
Dâsa - Bhaktivedanta Book Trust 1994 -
ISBN 91-7149-304-2
-The
Higher Taste.
A Guide to Gourmet Vegetarian Cooking and a
Karma-Free Diet. Based on the Teachings of His
Divine Grace A.C. Bhaktivedanta Swami
Prabhupâda Founder-Acârya of the
International Society for -Krishna
Consciousness.
-Nederlandse
Vegetariërsbond.
Vegetarisch: Goed voor mens, dier en milieu.
Hier vindt u een lijst met vegetarische
restaurants in Nederland opgesomd per
provincie.
-The Secret Life of Plants. Peter Tompkins and
Christopher Bird 1973 - New York ISBN
0-06-014326-6.
-Bhagavad
Gîtâ van Orde - Anand Aadhar
Prabhu.
-S'rîmad
Bhâgavatam door Krishna Dvaipâyana
Vyâsadeva.
-The
Christ of India - Essene
Christianity.
The booklet The Christ of India, by Swami
Nirmalananda.
-Vegetarian
Society.
-Vegetarisch
Restaurant - Het
Paradijs.
-De
3 V's In De
Keuken:
Online kookboek met Vegetarische, Vedische en
Veganistische recepten.
-HP
De Tijd
17-11-2006: Marianne Thieme - 'De tijd voor de
dieren is aangebroken'.
-HP
De Tijd
27-10-2006: Eten tegen kanker.
-Vegetarisma
in Wikipedia -
Nederland.
-Soja
- Informatie over Soja en
Sojaproducten.
-Universele
rechten van de
mens.
-De
Ether Bestaat! Inleiding tot de
Filognosie.
Auteur: 2006 Aadhar - Enschede. ISBN
90-809832-2-5 / ISBN 978-90-809832-2-9.
-DVD: An
Inconvenient
Truth
- Former Vice President Al Gore presents an
eye-opening and compelling view of the future of
our planet - and our civilization - in the
Must-See documentary of the year 2006.
-Problematiek
van Magnetron
Ovens.
-Film "We
Feed the World"-
door Erwin Wagenhofer.
-Carne
Vale oder die Lust am
Fleisch.
Fernsehen - Wissen im WDR. Fleisch ist in Verruf
gekommen: Ob Gewichtsbetrug durch Wasser im
Fleisch, Medikamenten-Rückstände,
minderwertige Schlachtabfälle oder zuletzt
Gammelfleisch &endash; immer wieder
erschüttert ein neuer Fleischskandal das
Vertrauen der Verbraucher. Allein seit Herbst
vergangenen Jahres sind mehr als 300 Tonnen
verdorbenes Fleisch bei Produzenten und
Händlern aufgetaucht. Kein Wunder, dass
viele Menschen sagen: "Carne vale &endash;
Fleisch, lebe wohl." Quarks & Co zeigt eine
Chronik des schlechten Geschmacks, erklärt,
woran man verdorbenes Fleisch erkennen kann, was
passiert, wenn man es verzehrt, und wie
gesundheitsschädlich Gammelfleisch wirklich
ist. Drei Experten machen für Quarks &
Co den Frischetest und versuchen, den
Unterschied zwischen einem Öko-Schnitzel
und einem Billig-Schnitzel zu "schmecken".
Quarks & Co erzählt außerdem die
Geschichte des Hamburgers, stellt Aasfresser
vor, für die Gammelfleisch eine Delikatesse
ist, und geht der Frage nach, ob Vegetarier
tatsächlich gesünder leben als
Fleischesser.
